Κυριακή, 28 Νοεμβρίου 2010

Για να ξεφύγουμε από τα δίχτυα που έχουμε παγιδευτεί

Στη Μαδρίτη, στην Αθήνα, στο Βουκουρέστι και στο Παρίσι, η οργή του λαού μαρτυράει την κοινωνική απόγνωση και τη βαθύτατη επιθυμία για αλλαγή. Ομως, για την ώρα, απουσιάζει η πολιτική στρατηγική η οποία θα επιτρέψει την πραγματοποίηση αυτής της αλλαγής, καθώς και η ελπίδα ότι θα επιτύχει. Μήπως πρέπει να διακινδυνεύσουμε ν' αφήσουμε να χαθεί αυτή η ευκαιρία, προβάλλοντας ως δικαιολογία το επιχείρημα ότι δεν υφίστανται ακόμα οι συνθήκες για την υλοποίησή της; Ή μήπως πρέπει να βάλουμε στοίχημα ότι, καμιά φορά, «συμβαίνει το ανέφικτο»;

Στις αρχές του 20ού αιώνα, η Αριστερά γνώριζε τι έπρεπε να κάνει. Σήμερα τα συνδικάτα αναζητούν την ταυτότητά τους στο πλαίσιο που τίθεται από νέα τάξη πραγμάτων.Στις αρχές του 20ού αιώνα, η Αριστερά γνώριζε τι έπρεπε να κάνει. Σήμερα τα συνδικάτα αναζητούν την ταυτότητά τους στο πλαίσιο που τίθεται από νέα τάξη πραγμάτων.Τα κινήματα διαμαρτυρίας που ξέσπασαν φέτος στην Ευρώπη ενάντια στις πολιτικές της λιτότητας -στην Ελλάδα και στη Γαλλία κυρίως, αλλά σε μικρότερο βαθμό και στην Ιρλανδία, στην Ιταλία και στην Ισπανία- αποτέλεσαν την αφορμή για να εμφανιστούν δύο σενάρια. Το πρώτο, κατασκευασμένο από την εξουσία και τα μέσα ενημέρωσης, στηρίζεται στην αποπολιτικοποίηση της κρίσης: τα περιοριστικά δημοσιονομικά μέτρα που επιβάλλουν οι κυβερνήσεις δεν προβάλλονται ως πολιτική επιλογή αλλά ως μια τεχνική απάντηση που πρέπει να δοθεί στις πιεστικές απαιτήσεις που προκαλούν τα χρηματοοικονομικά προβλήματα. Υποστηρίζεται, δε, ότι, εάν επιθυμούμε τη σταθεροποίηση της οικονομίας, πρέπει να σφίξουμε το ζωνάρι. Το άλλο σενάριο, εκείνο που ασπάζονται οι απεργοί και οι διαδηλωτές, θεωρεί ότι τα μέτρα λιτότητας δεν είναι τίποτε άλλο από ένα εργαλείο που χρησιμοποιεί το κεφάλαιο για να ξηλώσει και τα τελευταία απομεινάρια του κράτους πρόνοιας. Στη μία περίπτωση, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο παρουσιάζεται ως διαιτητής, ο οποίος επιδιώκει με ζήλο να επιτύχει τον σεβασμό της τάξης και της πειθαρχίας· στη δεύτερη περίπτωση, υποδύεται άλλη μια φορά τον χωροφύλακα του παγκοσμιοποιημένου χρηματοοικονομικού τομέα.

Οσο κι αν κάθε μία από αυτές τις δύο οπτικές εμπεριέχει κάποια ψήγματα αλήθειας, είναι εξίσου απόλυτα λανθασμένες. Είναι προφανές ότι η αμυντική στρατηγική των ευρωπαίων ηγετών δεν λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι το τεράστιο έλλειμμα των κρατικών προϋπολογισμών οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στα δεκάδες δισεκατομμύρια που καταβρόχθισε η διάσωση των τραπεζών, όπως επίσης και το γεγονός ότι οι πιστώσεις που δόθηκαν στην Αθήνα θα χρησιμοποιηθούν κατά κύριο λόγο για την αποπληρωμή του χρέους της στις γερμανικές και στις γαλλικές τράπεζες. Ο μόνος λόγος για τον οποίο χορήγησαν βοήθεια στην Ελλάδα ήταν για να συνδράμουν τον ιδιωτικό τραπεζικό τομέα.

ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ

Από την απέναντι πλευρά, η επιχειρηματολογία των δυσαρεστημένων προδίδει άλλη μια φορά την τεράστια φτώχεια της σύγχρονης αριστεράς: δεν περιλαμβάνει κανένα προγραμματικό σκέλος και αρκείται στο να ανάγει σε ζήτημα αρχής την άρνηση της κατάργησης των κοινωνικών κεκτημένων. Η ουτοπία του κοινωνικού κινήματος δεν συνίσταται πλέον στην αλλαγή του συστήματος αλλά στο να πείσει τον εαυτό του ότι το ίδιο το σύστημα μπορεί να συναινέσει στη διατήρηση του κράτους πρόνοιας. Απέναντι στην αμυντική αυτή θέση, μπορεί να προβληθεί μια ένσταση η οποία δύσκολα απορρίπτεται: εάν παραμείνουμε μέσα στα όρια που μας επιβάλλει το παγκοσμιοποιημένο καπιταλιστικό σύστημα, τότε δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να συναινέσουμε στις θυσίες που ζητούνται από τους εργαζόμενους, τους φοιτητές και τους συνταξιούχους.

Ενα πράγμα είναι σίγουρο: μετά από δεκαετίες κράτους πρόνοιας κατά τη διάρκεια των οποίων οι δημοσιονομικές περικοπές ήταν περιορισμένες και συνοδεύονταν πάντα από την υπόσχεση ότι μια μέρα θα επιστρέφαμε στην προηγούμενη κατάσταση, περνάμε τώρα σε μια διαρκή περίοδο έκτακτης ανάγκης. Πρόκειται για μια νέα εποχή, η οποία μας υπόσχεται ολοένα αυστηρότερα προγράμματα λιτότητας, προοδευτικά αυξανόμενες περικοπές στους τομείς της υγείας, της εκπαίδευσης και των συντάξεων, καθώς επίσης και τη συνεχώς εντεινόμενη επισφάλεια της εργασίας. Με την πλάτη κολλημένη στον τοίχο, η αριστερά οφείλει να αποδεχθεί μια εξαιρετικά δύσκολη πρόκληση: να εξηγήσει ότι η οικονομική κρίση είναι κατ' αρχήν μια πολιτική κρίση, δηλαδή ότι δεν πρόκειται για κάποια «φυσική» διαδικασία ή νομοτέλεια, καθώς και ότι το υπάρχον σύστημα προκύπτει από μια σειρά αποφάσεων οι οποίες είναι από τη φύση τους πολιτικές. Ταυτόχρονα, η αριστερά δεν πρέπει να ξεχνάει ότι το παρόν σύστημα, για όσο διάστημα παραμένει κανείς μέσα στο πλαίσιο που αυτό ορίζει, υπακούει σε μια λογική η οποία -κακώς- παρουσιάζεται ως φυσικός νόμος και της οποίας δεν είναι δυνατόν να παραβιαστούν οι κανόνες χωρίς να προκληθεί οικονομική καταστροφή.

Θα ήταν αυταπάτη να ελπίζει κανείς ότι η κρίση που συνεχίζει το καταστροφικό έργο της θα έχει μονάχα περιορισμένες συνέπειες και ότι ο ευρωπαϊκός καπιταλισμός θα συνεχίσει να εγγυάται ένα αξιοπρεπές επίπεδο ζωής στην πλειονότητα του πληθυσμού. Και το να ποντάρει κανείς μονάχα σε ενδεχόμενες ευνοϊκές περιστάσεις για να μετριάσει τις επιπτώσεις αποτελεί μια πολύ περίεργη αντίληψη περί ριζοσπαστισμού... Βέβαια, αυτό που μας λείπει δεν είναι οι αντικαπιταλιστές. Κατακλυζόμαστε κυριολεκτικά από κατηγορητήρια ενάντια στις φρικαλεότητες του καπιταλισμού: κάθε μέρα εμφανίζονται ολοένα και περισσότερες δημοσιογραφικές έρευνες, τηλεοπτικά ρεπορτάζ και βιβλία που επιτυγχάνουν υψηλές πωλήσεις, στα οποία γίνεται λόγος για βιομήχανους που καταστρέφουν το περιβάλλον, για διεφθαρμένους τραπεζίτες που απολαμβάνουν αστρονομικά μπόνους τη στιγμή που οι τράπεζές τους απομυζούν αχόρταγα το κρατικό χρήμα, για προμηθευτές αλυσίδων ένδυσης οι οποίοι απασχολούν μικρά παιδιά τα οποία εργάζονται δώδεκα ώρες την ημέρα.

Κι όμως, όσο αιχμηρή κι αν φαίνεται η λεπίδα των κριτικών, στομώνει αμέσως μόλις βγει από το θηκάρι της, γιατί ποτέ δεν αμφισβητεί το φιλελεύθερο-δημοκρατικό πλαίσιο στο εσωτερικό του οποίου ο καπιταλισμός διεξάγει το καταστροφικό έργο του. Ο στόχος που προβάλλεται, είτε ρητά διατυπωμένος είτε με έμμεσο τρόπο, συνίσταται απαράλλακτα στη θέσπιση ενός ρυθμιστικού πλαισίου για τον έλεγχο του καπιταλισμού (το οποίο θα λειτουργεί κάτω από την πίεση που θα ασκούν τα μέσα ενημέρωσης, ο νομοθέτης ή οι αστυνομικές έρευνες που θα διεξάγονται από έντιμους αστυνομικούς), ενώ δεν αμφισβητούνται ποτέ οι θεσμικοί μηχανισμοί του αστικού κράτους δικαίου.

Ο ΜΑΡΞΙΣΜΟΣ

Σε αυτό ακριβώς το σημείο η μαρξιστική ανάλυση διατηρεί όλη της τη φρεσκάδα, κι ίσως μάλιστα σήμερα περισσότερο από ποτέ. Για τον Μαρξ, η ελευθερία δεν αποτελεί ζήτημα πρώτης γραμμής μέσα στην πολιτική σφαίρα, τουλάχιστον όχι η μορφή της ελευθερίας στην οποία αναφέρονται οι διεθνείς θεσμοί όταν κρίνουν μια χώρα: είναι ελεύθερες οι εκλογές, είναι ανεξάρτητοι οι δικαστές, υπάρχει σεβασμός των ανθρώπινων δικαιωμάτων; Το κλειδί της πραγματικής ελευθερίας πρέπει μάλλον να αναζητηθεί στο «απολιτικό» ζήτημα των κοινωνικών σχέσεων, από την εργασία μέχρι την οικογένεια· σε αυτό το πεδίο, η απαραίτητη αλλαγή δεν είναι δυνατόν να προέλθει από την πολιτική μεταρρύθμιση, αλλά από την αλλαγή των κοινωνικών σχέσεων μέσα στον μηχανισμό της παραγωγής.

Πράγματι, ποτέ δεν ζητάμε από τους ψηφοφόρους να αποφασίσουν ποιος πρέπει να κατέχει τι, ή να αποφανθούν για τις προδιαγραφές του μάνατζμεντ που θα εφαρμοστούν στον χώρο της εργασίας τους. Είναι ανώφελο να ελπίζουμε ότι η σφαίρα της πολιτικής θα συναινέσει στην επέκταση της δημοκρατίας και σε τομείς οι οποίοι εξοβελίζονται μακριά της, οργανώνοντας, για παράδειγμα, «δημοκρατικές» τράπεζες οι οποίες θα τελούν υπό τον έλεγχο των πολιτών. Σε αυτόν τον τομέα, οι ριζοσπαστικές αλλαγές τοποθετούνται πέρα από τη σφαίρα των νομικών δικαιωμάτων.

Φυσικά, τυχαίνουν και περιπτώσεις όπου οι δημοκρατικές διαδικασίες οδηγούν σε κοινωνικές κατακτήσεις. Ωστόσο, οι κατακτήσεις αυτές εξακολουθούν να αποτελούν ένα γρανάζι στον μηχανισμό του αστικού κράτους και ο ρόλος τους συνίσταται στο να εγγυώνται την καλύτερη δυνατή αναπαραγωγή του κεφαλαίου. Συνεπώς, πρέπει να ανατραπούν ταυτόχρονα δύο φετίχ, τόσο το φετίχ των «δημοκρατικών θεσμών» όσο κι εκείνο του αρνητικού αντίστοιχού τους, δηλαδή της βίας.

Στην καρδιά της μαρξιστικής έννοιας της πάλης των τάξεων κυριαρχεί η ιδέα ότι η «γαλήνια» κοινωνική ζωή αποτελεί ένδειξη της (προσωρινής) νίκης της κυρίαρχης τάξης. Από τη σκοπιά των καταπιεσμένων, ακόμα και η ίδια η ύπαρξη του κράτους αποτελεί πράξη βίας, ως μηχανισμός που βρίσκεται στα χέρια της κυρίαρχης τάξης. Αποδεικνύεται, δε, σε μεγάλο βαθμό ανεπαρκής η αντίληψη σύμφωνα με την οποία η βία δεν νομιμοποιείται ποτέ αλλά μερικές φορές καθίσταται αναγκαία. Σε μια ριζοσπαστική προοπτική για τη χειραφέτηση των ανθρώπων, οι όροι του παραπάνω αξιώματος έπρεπε να αντιστραφούν, η βία των καταπιεσμένων νομιμοποιείται πάντα -αφού ακριβώς η κατάσταση στην οποία έχουν περιέλθει οφείλεται στην άσκηση βίας- αλλά δεν είναι ποτέ αναγκαία: η επιλογή τού εάν θα υπάρξει ή όχι προσφυγή στη βία απέναντι σε έναν αντίπαλο, εξαρτάται απόλυτα από στρατηγικές εκτιμήσεις.

Στην κατάσταση εκτάκτου ανάγκης στο πεδίο της οικονομίας με την οποία βρισκόμαστε αντιμέτωποι, γίνεται αμέσως προφανές ότι δεν έχουμε να κάνουμε με τυφλές χρηματοοικονομικές κινήσεις, αλλά με στρατηγικές παρεμβάσεις, τις οποίες έχουν καταστρώσει μετά από ώριμη σκέψη οι δημόσιες αρχές και οι χρηματοοικονομικοί θεσμοί, δεδομένου ότι επιδιώκουν να εφαρμόσουν μια λύση για την κρίση, η οποία να ανταποκρίνεται στα κριτήριά τους και τελικά να αποβεί προς όφελός τους. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, πώς είναι δυνατόν να μην σκεφτόμαστε τη δυνατότητα της αντεπίθεσης;

Φυσικά, το μόνο αποτέλεσμα που έχουν παρόμοιες εκτιμήσεις είναι ότι κλονίζουν το βόλεμα των ριζοσπαστών διανοουμένων. Καθώς διάγουν βίο άνετο και προστατευμένο, δεν ενδίδουν, άραγε, στον πειρασμό να κατασκευάσουν σενάρια καταστροφής για να δικαιολογήσουν τη διατήρηση του επιπέδου ζωής τους; Για πολλούς από αυτούς, αν πρέπει να γίνει μια επανάσταση, πρέπει να επιχειρηθεί μακριά από τον τόπο τους -στην Κούβα, τη Νικαράγουα, τη Βενεζουέλα- έτσι ώστε, αφ' ενός να ζεσταίνεται η καρδιά τους από το επαναστατικό όραμα, αλλά και να μπορούν ταυτόχρονα να αφοσιώνονται στην προώθηση της καριέρας τους. Ομως, με την κατάρρευση του κράτους πρόνοιας στις προηγμένες βιομηχανικές χώρες, οι ριζοσπάστες διανοούμενοι θα μπορούσαν να βρεθούν μπροστά στη δική τους ώρα της αλήθειας, να επιζητήσουν μια πραγματική αλλαγή, την οποία τώρα μπορούν να πετύχουν.

ΑΡΙΣΤΕΡΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

Δεν υπάρχει απολύτως κανένας λόγος αυτή η διαρκής κατάσταση έκτακτης ανάγκης στην οικονομία να οδηγήσει την αριστερά να εγκαταλείψει την υπομονετική διανοητική εργασία, η οποία δεν έχει άμεση πρακτική χρησιμότητα. Ωστόσο, σταδιακά, έχει αρχίσει να εκλείπει η πραγματική λειτουργία της σκέψης. Οχι να προτείνει λύσεις για τα προβλήματα που αντιμετωπίζει «η κοινωνία» -δηλαδή το κράτος και το κεφάλαιο- αλλά να στοχάζεται πάνω στον τρόπο ακριβώς με τον οποίο διατυπώνονται αυτά τα ερωτήματα.

Κατά τη διάρκεια της τελευταίας καπιταλιστικής περιόδου μετά το 1968, επιβλήθηκε ως κυρίαρχη ιδεολογία η ίδια η οικονομία, δηλαδή η λογική της αγοράς και του ανταγωνισμού. Στον τομέα της εκπαίδευσης, για παράδειγμα, το σχολείο αποτελεί ολοένα και λιγότερο μια δημόσια υπηρεσία που είναι ανεξάρτητη από την αγορά και προβάλλεται ως μία από τις σημαντικότερες προτεραιότητες του κράτους, ένα άβατο όπου καλλιεργούνται υψηλές αξίες, όπως η ελευθερία, η ισότητα και η αδελφοσύνη. Εφαρμόζοντας το ιερό δόγμα «με μικρότερο κόστος, μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα», αφέθηκαν να εισβάλουν στο σχολείο διάφορες μορφές συνεργασίας του ιδιωτικού τομέα με τον δημόσιο. Στο δε πεδίο της πολιτικής, το εκλογικό σύστημα που οργανώνει και νομιμοποιεί την εξουσία εμφανίζεται ολοένα περισσότερο να αντιγράφει το μοντέλο της επιχειρηματικότητας: η εκλογική διαδικασία εκλαμβάνεται ως μια εμπορική συναλλαγή κατά τη διάρκεια της οποίας οι ψηφοφόροι «αγοράζουν» το «εμπόρευμα», το οποίο δημιουργεί την εντύπωση ότι είναι σε θέση να διατηρήσει με τον καλύτερο τρόπο την κοινωνική τάξη, να εξασφαλίσει την τιμωρία των εγκληματιών κ.λπ.

Με βάση την προαναφερθείσα αρχή, ορισμένες λειτουργίες οι οποίες άλλοτε ανετίθεντο στο κράτος (για παράδειγμα, η διοίκηση των φυλακών), στο εξής ιδιωτικοποιούνται (1). Ο στρατός δεν στηρίζεται πλέον στους κληρωτούς, αλλά στους μισθοφόρους. Ακόμα και η κρατική γραφειοκρατία έχει χάσει τον οικουμενικό εγελιανό χαρακτήρα της, όπως αποδεικνύεται κατά κόρον από τους μηχανισμούς που έχει δημιουργήσει ο Μπερλουσκόνι. Στη σημερινή Ιταλία, η αστική τάξη είναι εκείνη που ασκεί άμεσα την εξουσία και την εκμεταλλεύεται ανοιχτά και χωρίς ενδοιασμούς, με μόνο στόχο την προστασία των συμφερόντων της. Ακόμα και οι σχέσεις των ζευγαριών κατέληξαν να υιοθετούν τις λογικές της αγοράς: οι υπηρεσίες που προτείνονται σε καθένα από τα μέλη των μελλοντικών ζευγαριών (για παράδειγμα τα speed datings και οι συναντήσεις μέσω Ιντερνετ ή γραφείων συνοικεσίων), τα παρακινούν να αισθάνονται τον εαυτό τους ως εμπόρευμα, του οποίου οφείλουν να εξυμνούν τα πλεονεκτήματα και να διαλέγουν τις πιο κολακευτικές φωτογραφίες.

Στις εσχατιές ενός παρόμοιου αστερισμού, ακόμα και η ιδέα μιας ριζικής μεταμόρφωσης της κοινωνίας φαντάζει αδύνατη. Ομως, αυτό ακριβώς το «είναι αδύνατον!» πρέπει να μας κάνει να σταματήσουμε λιγάκι και να σκεφθούμε. Σήμερα, η διάκριση του τι είναι εφικτό και τι ανέφικτο οργανώνεται με περίεργο τρόπο, με την ίδια ακριβώς υπερβολή στην οριοθέτηση της καθεμιάς από αυτές τις δύο κατηγορίες. Από τη μια πλευρά, στο πεδίο των δραστηριοτήτων του ελεύθερου χρόνου και των τεχνολογιών, μας σφυροκοπούν καθημερινά με το σύνθημα «τίποτε δεν είναι αδύνατο!», μπορούμε να απολαμβάνουμε μια ευρύτατη γκάμα σεξουαλικών παροχών ή εγκυκλοπαιδικών αρχείων, τραγουδιών, ταινιών και τηλεοπτικών σειρών που προσφέρονται για «κατέβασμα» από το Ιντερνετ, επιπλέον, μπορούμε να ταξιδέψουμε στο διάστημα (εάν βέβαια είμαστε εκατομμυριούχοι). Ακόμα, μας υπόσχονται ότι στο άμεσο μέλλον, με την επεξεργασία και τη χειραγώγηση του ανθρώπινου γονιδιώματος, θα καταστεί «δυνατόν» να βελτιώσουμε στον μέγιστο βαθμό τις σωματικές και τις ψυχικές δυνατότητές μας. Ακόμα και το τεχνογνωστικό όνειρο της αθανασίας φαίνεται πλέον να εντάσσεται στο πλαίσιο του εφικτού, μέσα από τη μετατροπή της ταυτότητάς μας σε εφαρμογές πληροφορικής, οι οποίες θα μπορούν να μεταφερθούν σε διάφορες ηλεκτρονικές συσκευές.

Αντίθετα, στο κοινωνικοοικονομικό πεδίο, η εποχή μας χαρακτηρίζεται από τη δοξασία ότι η ανθρωπότητα έχει φθάσει στο αποκορύφωμα της ωριμότητάς της, καθώς κατόρθωσε να παραιτηθεί από τις παλιές ουτοπίες που την ταλάνιζαν επί χιλιετίες και δέχθηκε τους περιορισμούς που της θέτει η πραγματικότητα -εννοώντας, βέβαια, την καπιταλιστική πραγματικότητα- μαζί με όλα τα ανέφικτα που την οπλίζουν. Το κυριότερο σύνθημα αυτής της «πραγματικότητας», η ιερή πρώτη εντολή της, είναι το «δεν μπορείτε». Δεν μπορείτε να στρατεύεστε σε μεγάλες συλλογικές δράσεις, γιατί είναι καταδικασμένες να οδηγήσουν στην τρομοκρατία του ολοκληρωτισμού, δεν μπορείτε να γαντζώνεστε από το κράτος πρόνοιας, ειδάλλως θα χάσετε την ανταγωνιστικότητά σας και θα προκαλέσετε οικονομική κρίση, δεν μπορείτε να αποκοπείτε από την παγκόσμια αγορά, εάν βέβαια δεν επιθυμείτε να μετατραπείτε σε δορυφόρους της Βόρειας Κορέας. Η οικολογία, στην ιδεολογική εκδοχή της, προσθέτει σε αυτόν τον κατάλογο και τις δικές της απαγορεύσεις, τις περίφημες ανώτατες τιμές που στηρίζονται στις εκτιμήσεις των ειδικών: «η υπερθέρμανση του πλανήτη οφείλει να μην ξεπεράσει τους δύο βαθμούς».

ΜΟΝΟΔΡΟΜΟΣ

Σήμερα, η κυρίαρχη ιδεολογία προσπαθεί να μας πείσει ότι μια ριζική αλλαγή είναι ανέφικτη, ότι είναι αδύνατη η κατάργηση του καπιταλισμού, ότι είναι αδύνατον να δημιουργηθεί μια δημοκρατία η οποία δεν θα περιορίζεται μονάχα στο διεφθαρμένο κοινοβουλευτικό παιχνίδι το οποίο καθιστά αόρατους τους ανταγωνισμούς που διατρέχουν τις κοινωνίες μας. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, ο Ζακ Λακάν, για να υπερβεί τους ιδεολογικούς φραγμούς, αντικαθιστούσε το σύνθημα «τα πάντα είναι δυνατά» με την εξής σοβαρότερη διατύπωση: «Το αδύνατον καταφθάνει».

Ο Εβο Μοράλες στη Βολιβία, ο Ούγο Τσάβες στη Βενεζουέλα και η μαοϊκή κυβέρνηση του Νεπάλ ανήλθαν στην εξουσία με «δίκαιες» δημοκρατικές εκλογές και όχι με την εξέγερση. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι, «αντικειμενικά», η κατάστασή τους δεν είναι απελπιστική: βαδίζουν ενάντια στη ροή της ιστορίας και, γι' αυτόν τον λόγο, δεν μπορούν να στηριχθούν σε καμία «αντικειμενική τάση». Το μόνο που μπορούν να κάνουν είναι να αυτοσχεδιάζουν μέσα σε μια κατάσταση η οποία φαίνεται αδιέξοδη. Μήπως όμως αυτό ακριβώς το γεγονός τους προσφέρει επίσης και μια εξαιρετική ελευθερία; Μήπως άραγε δεν βρισκόμαστε κι όλοι εμείς στην αριστερά στην ίδια ακριβώς δύσκολη θέση;

Η κατάστασή μας σήμερα βρίσκεται στον αντίποδα εκείνης που επικρατούσε στις αρχές του 20ού αιώνα, όταν η αριστερά γνώριζε τι έπρεπε να κάνει, αλλά όφειλε να περιμένει υπομονετικά την κατάλληλη στιγμή για να αναλάβει δράση. Σήμερα, δεν γνωρίζουμε τι πρέπει να κάνουμε, αλλά οφείλουμε να δράσουμε αμέσως, γιατί η αδράνειά μας θα μπορούσε να έχει σύντομα καταστροφικές συνέπειες. Περισσότερο από ποτέ άλλοτε, είμαστε υποχρεωμένοι να ζήσουμε σαν να ήμασταν ελεύθεροι.

(Η παρούσα ανάλυση δημοσιεύθηκε από το «New Left Review», αρ. 64, Λονδίνο, Ιούλιος-Αύγουστος 2010.)

1. (Στμ) Σε αρκετές χώρες -κυρίως αγγλοσαξονικές και ιδιαίτερα στις Ηνωμένες Πολιτείες- υπάρχουν πολλές ιδιωτικές φυλακές, οι οποίες μάλιστα αποτελούν και έναν εξαιρετικά προσοδοφόρο κλάδο. Φυσικά, παρατηρείται και πλήθος εκτροπών, με χαρακτηριστικότερο πρόσφατο παράδειγμα τον αμερικανό δικαστή που δωροδοκούνταν από ιδιωτική φυλακή για να την τροφοδοτεί με ανήλικους «πελάτες», οι οποίοι καταδικάζονταν για πραγματικά ασήμαντες αφορμές.

*Σλοβένος φιλόσοφος, από την Ελευθεροτυπία, 21/11/10

Κυριακή, 7 Νοεμβρίου 2010

Ανίερες συμμαχίες με θύμα το περιβάλλον στον νέο δήμο Διονύσου

Ποια είναι τελικά τα όρια της προεκλογικής "αντιπαροχής";
















ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΔΡΟΣΙΑΣ

Δελτίο Τύπου για τις επερχόμενες Αυτοδιοικητικές Εκλογές στην πόλη μας

Ο κ. Ποτίδης και οι συνεργάτες του

Με έκπληξη πληροφορηθήκαμε ότι ο πρώην αντιδήμαρχος Δροσιάς κ. Ποτίδης, πρώην υπεύθυνος περιβάλλοντος, ξαναθέτει υποψηφιότητα για δημοτικός σύμβουλος του νέου δήμου Διονύσου αυτήν την φορά, με τον συνδυασμό του κ.Καλαφατέλη «Ενωτική Πρωτοβουλία».

Ο άνθρωπος που ως υπεύθυνος του τομέα περιβάλλοντος του Δήμου Δροσιάς και παρότι φαρμακοποιός, ανάλγητα και πεισματικά επέμεινε μέχρι τέλους στους ψεκασμούς με τοξικά και ύποπτα για καρκινογενέσεις φυτοφάρμακα για την καταπολέμηση της βαμβακίασης των πεύκων στη Δροσιά, παρά τις παραινέσεις μας αλλά και αυτές των συλλόγων της Ρέας.

Παρότι η Οικολογική Κίνηση Δροσιάς τον ενημέρωσε εγκαίρως σε σχετική συνεδρίαση της παράταξης «Αλλαγή στη Δροσιά», παρουσία γεωπόνων μελών της, για τις επιπτώσεις αλλά και τις επανειλημμένες απαγορευτικές αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας.

Παρότι Δήμοι όμοροι όπως του Αγίου Στεφάνου, Αμαρουσίου, Πεντέλης, απέκλεισαν τα τοξικά φυτοφάρμακα και προχώρησαν στις πλύσεις των πεύκων με νερό.

Εκείνος θεώρησε την προαιρετική σύσταση του Υπουργείου Γεωργίας (που τρεις φορές καταδικάστηκε από το ΣτΕ) αρκετή δικαιολογία για να προωθήσει τους ψεκασμούς επιφέροντας πιθανότατα δυσμενείς συνέπειες στην υγεία των Δροσιωτών που μόνο μια επιδημιολογική μελέτη όπως των Οινοφύτων μπορεί να διερευνήσει.

Η έκπληξή μας ήταν διπλή όμως, όταν στο ίδιο ψηφοδέλτιο είδαμε να εκτίθενται επίσης ονόματα όπως του πρώην επικεφαλής της «Αλλαγής στη Δροσιά», κ.Μάνου Ουρανού, πολέμιου των ψεκασμών και αντιπάλου του κ.Ποτίδη στο δημοτικό συμβούλιο, καθώς και του φαρμακοποιού κ.Ροϊδη.

Κι εντάξει, για τον τελευταίο η διγλωσσία και η ασυνέπεια λόγων και έργων είναι παροιμιώδης – την επομένη της κοπιώδους ενημέρωσής του από μέλος μας για τις επιπτώσεις των ψεκασμών ψήφισε στην δημοτική επιτροπή υπέρ τους παρά και την αντίθετη άποψη της δημοτικής του παράταξης!!

Αλλά ο κ. Μάνος Ουρανός, που συνέβαλε προσωπικά στις πλύσεις των πεύκων στην περιοχή του (Ρέα) αντί ψεκασμών συνεργαζόμενος με τοπικό σύλλογο και ήταν επικεφαλής της αντιπολίτευσης στον Δήμο υποστηριζόμενος μεταξύ άλλων και από οικολογικές δυνάμεις της περιοχής μας, τι δουλειά έχει συνυποψήφιος με τους κκ.Ποτίδη και Ροϊδη;

Ούτε τον ενοχλεί ότι ο συνεπικεφαλής του συνδυασμού, δήμαρχος Άνοιξης, κ. Νικητόπουλος, επίσης ψέκαζε επί σειρά ετών παρότι επίσης ήταν ενήμερος ο ίδιος και ο πρόεδρος του δημοτικού του συμβουλίου κ.Ζυγούνας για τις επιπτώσεις;

Άλλαξε γνώμη και θεωρεί λάθος τις κοινές μας ενέργειες κατά των ψεκασμών ή η πιθανή ταύτιση με τον κ.Ποτίδη σε άλλα θέματα υπερέχει του περιβάλλοντος και της προστασίας της υγείας των κατοίκων;

Εάν παρ’ ελπίδα εκλεγεί ο κ.Ποτίδης, τι καλό μπορούμε να αναμένουμε όσον αφορά το περιβάλλον;

Είναι τυχαίο άλλωστε ότι εφέτος, μετά την απομάκρυνση του κ.Ποτίδη από την αντιδημαρχία του Δήμου Δροσιάς σταμάτησαν αίφνης και οι ψεκασμοί και ο Δήμος ακολούθησε την μέθοδο πλύσης των πεύκων και τοποθέτησης ταινιών προστασίας;

Η Οικολογική Κίνηση Δροσιάς (πρώην «επιτροπή κατοίκων για το περιβάλλον») με τους πολυετείς αγώνες ενημέρωσης και ακτιβισμού για την αποτροπή των ψεκασμών μέσα στην πόλη μας, σας καλεί να καταψηφίσετε τον κ.Ποτίδη και τους συνεργάτες του στον νέο δήμο Διονύσου και τον συνδυασμό τους «Ενωτική Πρωτοβουλία – Γιάννης Καλαφατέλης».

Είναι επικίνδυνοι για το περιβάλλον!

Ο αγώνας για την προστασία του περιβάλλοντος συνεχίζεται!

Και η μνήμη, μας βοηθά πολύ…


Για την Οικολογική Κίνηση Δροσιάς:

Γιώργος Παπασπυρόπουλος, Γεωπόνος

Βασιλίκα Σαριλάκη, Δημοσιογράφος

Πάνος Χατζιώτης, Γεωπόνος

Οκτώβριος 2010


Τετάρτη, 27 Οκτωβρίου 2010

Κώστας Αξελός: "Η φιλοσοφία σήμερα δεν μπορεί να υπηρετήσει τίποτα και κανέναν"

Η σκέψη του Κώστα Αξελού επίκαιρη όσο ποτέ. Παλιότερη συνέντευξη (14-04-09) , με σκέψεις εφόδια για την σημερινή κρίση:

Ακμαίος στα 85 χρόνια του, ο τελευταίος μεγάλος Έλληνας στοχαστής κυκλοφορεί το νέο βιβλίο του και παραχωρεί στο «Κ» μια σπάνια συνέντευξη.

Tου Γιώργου Δουατζή
Πορτρέτα: Αλέξανδρος Αβραμίδης

Ένας γοητευτικός έφηβος ογδόντα πέντε ετών, με μυαλό σπινθηροβόλο. Φωνή και προφορά, υποβλητικές. Η ανθρώπινη ζεστασιά διάχυτη. Το γέλιο αβίαστο. Μοναδική οξύνοια δεμένη με παιδική τρυφερότητα. Και όσο σου μιλάει, νιώθεις από τους τυχερούς εκείνους, που δέχτηκαν τα υψηλά ερεθίσματα «πετάγματος της σκέψης» από έναν από τους σημαντικότερους στοχαστές του αιώνα μας. Τον συνάντησα στη Θεσσαλονίκη, όπου η εκεί Φιλοσοφική Σχολή του ΑΠΘ τον αναγόρευσε πρόσφατα επίτιμο διδάκτορα. Ο λόγος του τελευταίου μεγάλου Ελληνα στοχαστή σε συνεπαίρνει, σε βοηθάει να ανελιχθείς σε άλλες σφαίρες, σε γεμίζει χαρά. Aντε μετά να προσγειωθείς και να κάνεις αυτήν τη σπάνιας ποιητικότητας συζήτηση… συνέντευξη.

«Τα μεγάλα ερωτήματα έχουν απαντηθεί από δεκάδες μεγάλους και παραμένουν αναπάντητα. Στη φιλοσοφία, η έννοια της απάντησης σε ένα ερώτημα είναι μια αδόκιμη σκέψη. Το γιατί υπάρχει ο κόσμος έχει ποτέ αποδειχθεί;» λέει ο Κώστας Αξελός. Και στην εύλογη ερώτηση αν η συνεχής αυτοαναίρεση της αλήθειας αναζωογονεί ή σκοτώνει τον φιλόσοφο, απαντά: «Μιλάω πάντα για στοχαστές και όχι για φιλοσόφους. Και η αλήθεια είναι μια πάρα πολύ προβληματική έννοια. Βλέπω την αλήθεια σαν κυρίαρχη μορφή μιας περιπλάνησης. Αμα η περιπλάνηση παίρνει μορφή και περιεχόμενο και συγκροτεί και συγκροτείται, δίνει μια μορφή της αλήθειας. Αλλά η αλήθεια υπακούει στην περιπλάνηση, και όχι το αντίθετο».

Τέλος των ιδεολογιών;

Οι ιδεολογίες γενικευόμενες πεθαίνουν. Μετά από αυτές, μια μέση απατηλή νοοτροπία θα κυριαρχήσει για πολύ.

Με ποια χαρακτηριστικά;

Εχει στοιχεία από όλα. Λίγο φιλελεύθερα, λίγο σοσιαλιστικά, λίγο χριστιανικά, λίγο εβραϊκά, λίγο προλεταριακά, λίγο αστικά, λίγο από τις φιλοσοφίες, αλλά είναι πάντα ένα μπέρδεμα, χωρίς αυτό να είναι σκέψη. Κάνει τους ανθρώπους να νομίζουν ότι σκέπτονται.

Μπορεί ο άνθρωπος να προχωρήσει έτσι;

Η τεχνική προχώρησε με γιγαντιαία βήματα. Ο άνθρωπος, όμως, αμφιβάλλω πολύ.

Θα μπορούσατε να διαβλέψετε στον αυριανό κόσμο;

Ο αυριανός κόσμος, ο βιομηχανικός, μαζικός, μηδενιστικός, ηλεκτρονικός και τεχνικοποιημένος πολιτισμός, θα τεχνικοποιήσει ακόμη και τη φαντασία. Υπάρχει ένα πέρα από την τεχνική; Και από ποιον κυριαρχείται η τεχνική; Δεν μπορώ να απαντήσω.

Επικυρίαρχη η τεχνική;

Σήμερα φαίνεται ότι είναι το κυρίαρχο στοιχείο. Υπάρχει έως και μια τεχνική των φαντασιώσεων. Ο κινηματογράφος, η ίδια μας η ζωή είναι μια μορφή τεχνικής. Είναι σαν αυτό που ακούω από τους φοιτητές, να λένε «έκανα έρωτα» χρησιμοποιώντας τη λέξη «κάνω» σαν να έκαναν ένα σκαμνί ως μαραγκοί…

Αν τελειώνει η φιλοσοφία, μετά τι;

Η εποχή μας έχει πέσει χαμηλά και η φιλοσοφία ζει το τέλος της. Μετά από αυτήν υπάρχει χώρος για μια ανοιχτή ποιητική σκέψη.

Το έργο σας είναι διαποτισμένο από την ποίηση.

Αναμφισβήτητα. Πέρα από την ποίηση του ανθρώπου με τη λυρική έννοια, υπάρχει η ποιητικότητα του κόσμου που είναι πιο δυνατή. Και η ανθρώπινη ποίηση είναι ένα ανταύγασμά της. Με ενδιαφέρει η ποίηση που ξεφεύγει από όλα τα όρια και φτάνει σε ένα ύπατο σημείο όπου συντρίβεται, συντρίβοντας και τον ποιητή της.

Τι είναι ο Θεός;

Η πορεία του κόσμου η ίδια έκανε να φανεί ένας Θεός. Λέω συχνά ότι ο Θεός είναι μια μορφή και μια μάσκα του κόσμου.

Τι κρατά ζωντανή τη σκέψη σας;

Η αναζήτηση, στη ζωή και στη σκέψη, της σύγκλισής τους και η αδυναμία της απόλυτης συνέπειας.

Είναι ποιοτικό κριτήριο για σας η συνέπεια ζωής και έργου σε έναν στοχαστή;

Θα έπρεπε να είναι. Αλλά βλέπουμε ότι μεγάλοι, τεράστιοι φιλόσοφοι σαν τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη είχαν την κουταμάρα να νομίζουν ότι οι δούλοι ήταν φύσει δούλοι. Κοντύτερα σε μας βρίσκεται ο Χάιντεγκερ και η τόσο ύποπτη σχέση του για ένα διάστημα με το ναζισμό. Η συνέπεια είναι μια απαίτηση την οποία βρίσκω πιο πολύ στους μεγάλους ποιητές σαν τον Χέλντερλιν και τον Ρεμπώ.

Ποια η ελπίδα, η απελπισία σας;

Ελπίδα και απελπισία είναι αντιμετωπίσεις σχετικές, στενές. Είναι και μένουν ψυχολογικές, άρα περιορισμένες.

Ο,τι ψυχολογικό, περιορίζει;

Οι ψυχικές δυνάμεις σπρώχνουν τη σκέψη. Το ψυχικό όμως, που γίνεται ψυχολογικό, είναι εμπόδιο. Παραδείγματος χάριν, ο ναρκισσισμός σαν το αποκορύφωμα του ψυχολογισμού είναι κάτι που όλα τα αναχαιτίζει, τα συρρικνώνει.

Κάποιες στιγμές δεν νιώσατε ναρκισσισμό, ματαιοδοξία…

Τα θεωρώ ευτελή, αλλά αναγκαία. Συγκροτούν κι αυτά την ολότητα και κανείς δεν μπορεί να βγει από την Ιστορία με καθαρά χέρια. Αν θέλει να κρατήσει τα χέρια του εντελώς καθαρά, δεν θα έχει χέρια. Ο άνθρωπος παίρνει μέρος σε αυτή την απογύμνωση, δεν είναι ποτέ έξω απ' ό,τι γίνεται.

Πώς εισπράττετε την αναγνώριση;

Αναμφισβήτητα με ικανοποίηση και θα έλεγα ψέματα αν έλεγα ότι είμαι αδιάφορος, έστω κι αν τα κίνητρά της δεν με ικανοποιούν πάντοτε. Το καινούργιο βιβλίο μου θα ήθελα να πουληθεί, να συζητηθεί, να αρέσει. Αλλά η αγωνία είναι ποιο θα είναι το επόμενο βήμα.

Γιατί εκδίδετε βιβλία;

Νομίζω πως είναι τα βιβλία μου εκείνα που μου επιβάλλονται.

Αν τα αφήνατε ως χειρόγραφα στο συρτάρι σας;

Ο άνθρωπος δεν είναι απομονωμένο ον. Δεν είναι ανεξάρτητος, είναι στοιχείο του κόσμου. Κάθε πράγμα θέλει να λεχθεί, να φανεί. Και η μετριότητα και η βλακεία. Και γι' αυτό έχουν κι αυτά το χώρο τους.

Τι υπηρετεί σήμερα η φιλοσοφία;

Δεν μπορεί να υπηρετήσει τίποτα και κανέναν. Σήμερα, ως πλανητική σκέψη μπορεί να τα θέσει όλα υπό ερώτηση και να δώσει αινιγματικές απαντήσεις.

Τι θα νέκρωνε τη σκέψη μας;

Η έλλειψη του παιχνιδιού.

Το παιχνίδι…

Ας θέσουμε πρώτα μια ερώτηση: πώς ξετυλίγεται ο κόσμος; Δεν θα έλεγα τι είναι ο κόσμος, γιατί τότε τον καθιστούμε στατικό. Οι μεν λένε προϊόν της ιδέας, οι άλλοι λένε προϊόν της ύλης, άλλοι λένε δημιούργημα του Θεού, άλλοι λένε φαντασίωση του ανθρώπου. Ολα αυτά είναι νοήματα που δίνουμε σαν να βρισκόμαστε έξω από τον κόσμο, ενώ ο κόσμος ο ίδιος ξετυλίγεται χωρίς νόημα, χωρίς γιατί και επειδή, σαν παιχνίδι.

Τι είναι ο χρόνος;

Ενα κεντρικότατο θέμα του στοχασμού, που κινητοποιεί και συντρίβει κάθε στοχασμό.

Λέτε «να μοχθήσουμε να σώσουμε το όνειρο αφού δεν μπορούμε να το πραγματοποιήσουμε»…

Ολοι κινούμεθα και από διάχυτα όνειρα. Τα όνειρα είναι τα ανοίγματα της ζωής μας. Εχουμε να μάθουμε περισσότερα πράγματα από τα όνειρά μας.

Η μη πραγματοποίησή τους…

Ισως κλονιστεί και η έννοια της πραγματοποίησης. Ισως κάποτε καταλάβουμε ότι το «πραγματοποιώ» σημαίνει συγχρόνως και συντρίβομαι.

Γιατί υποφέρει ο άνθρωπος;

Διότι δεν είναι το όλον. Είναι ένα τμήμα του.

Θα μπορούσε να είναι αλλιώς;

Δεν θα μπορούσε, αλλά πνίγεται μέσα σε αυτόν τον περιορισμό. Οτι δεν μπορεί να είναι εδώ και κει συγχρόνως…

Τι είναι ο έρωτας;

Η αναζήτηση που έγκειται στη συνάντηση και τη μη συνάντηση με τον άλλον.

Τι είναι για σας το θηλυκό;

Το ήμισυ του κόσμου. Κάτι πάρα πολύ κυρίαρχο, όχι σε επίπεδο διάκρισης φύλων, άντρας - γυναίκα. Είναι σαν δύο δυνάμεις στον κόσμο. Η σχέση με το θηλυκό είναι ένα από τα σημεία συνάντησης, των ανθρώπων μεταξύ τους και με τον κόσμο, και μαζί απομάκρυνσης. Δεν μπορεί ποτέ να πραγματοποιηθεί η απόλυτη συνάντηση αρσενικού και θηλυκού.

Επαιξε ρόλο το θηλυκό στη ζωή και στο έργο σας;

Πάρα πολύ. Αλλά δεν ξέρω πολύ καλά πού και πώς.

Ο θάνατος;

Διατρέχει όλη τη ζωή, είναι το οριστικό τέλος της και διατηρεί τα ίχνη της ζωής του θανόντος, που κι αυτά θα εξαφανιστούν κάποτε.

Τον φοβάστε;

Δεν υπάρχει για μένα ο φόβος του θανάτου, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θέλω να πεθάνω αύριο. Ο θάνατος είναι ο καλύτερος φίλος και ο χειρότερος εχθρός, γιατί βάζει ένα τέρμα στην περιπέτεια που λέγεται ζωή. Αλλά είναι αυτός που δίνει νόημα σε κάθε πράγμα.

Οι περισσότεροι φοβούνται.

Ο άνθρωπος φοβάται τη ζωή περισσότερο από το θάνατο. Τη ζωή που οδηγεί προς το τέλος νομίζω ότι φοβούνται οι άνθρωποι.

Μεγαλύτερος φόβος σας;

Το στέγνωμα της ψυχής και της σκέψης.

Πώς θα νικηθεί ο φόβος;

Με τη συμφιλίωση μαζί του.

Ποια τρία πράγματα θα άξιζε να πιστέψουμε;

Η πίστη είναι υπόθεση θρησκευτική. Με την ποίηση και τη σκέψη ο άνθρωπος μπορεί να ανοιχτεί στη φύση, στην τεχνική και στο περιπλανώμενο παιχνίδι επάνω σε έναν ληξιπρόθεσμο πλανήτη.

Από πού να πιαστεί ο σύγχρονος άνθρωπος για να υπάρξει;

Να πιαστεί δεν μπορεί από πουθενά. Του είναι ίσως δυνατόν να ανοιχτεί στο αποσπασματικό Ολον.

Με τι όπλα;

Χωρίς όπλα. Και χρησιμοποιώντας όλα τα όπλα. Το άνοιγμα δεν είναι κάτι το μυστηριώδες. Ας πάρουμε μια παρέα στην παραλία. Οι μεν φωτογραφίζουν τους δε. Θέλουν να τους οικειοποιηθούν, να τους αρχειοθετήσουν. Οι άλλοι φωτογραφίζουν τη θάλασσα, θέλουν να την ακινητοποιήσουν. Οι άλλοι λένε, τι ωραία που είναι, δες, δες τι ωραία που χτυπάει το κύμα. Ολα αυτά είναι μορφές ακινητοποίησης του χρόνου, του χώρου και όχι άνοιγμα στο χωροχρόνο. Ανοιγμα είναι να έκαναν μπάνιο, να χαίρονταν, να ζούσαν χωρίς αυτό το δες, δες...

Το αξιακό σύστημα που οικοδομείτε;

Δεν οικοδομώ σύστημα. Επιχειρώ ένα βήμα. Και αυτό θα περάσει. Δεν είναι αυτοσκοπός. Ξέρει κανείς ότι αφήνει κάτι πίσω του και ας έχει υποστεί απέραντες μεταλλαγές.

Αυταπάτη αθανασίας;

Αν το εκλαμβάνει κάποιος σαν αυταπάτη αθανασίας, πρέπει τελικά να ξέρει ότι θα γίνει κάτι τελείως άλλο.

Εχω μια πικρή αίσθηση από όσα λέτε για τον κόσμο.

Πικρή, γιατί κρατάμε χιλιάδων χρόνων πίκρα. Γιατί μας έμαθαν ότι ο άνθρωπος πρέπει να είναι το ιδεατόν του Πλάτωνα, το καλό του Χριστιανισμού, ο καλός αστός και μετά ο καλός προλετάριος, σήμερα ο καλός παραγωγός… Η ανθρωπότητα έχει υποστεί χιλιάδων χρόνων κηρύγματα που την περιορίζουν ολοένα και πιο πολύ.

Υπάρχει σήμερα κρίση;

Υπάρχει κρίση πολιτισμού, κρίση στον ψυχισμό των ανθρώπων, η οποία εκδηλώνεται σε ολόκληρο τον κόσμο.

Γιατί οι νέοι πάντα διάβαζαν Μαρξ και Νίτσε συγχρόνως;

Διότι και οι δύο κάνουν ανελέητη κριτική του παρόντος. Ο Μαρξ καταδικάζει όλη την αποξένωση του ανθρώπου από τον εαυτό του μέσα στο καπιταλιστικό σύστημα. Ο Νίτσε βλέπει στο σύστημα όπου ζούμε έναν απέραντο μηδενισμό. Ομως και οι δύο θέλουν να κάνουν ένα βήμα σωτηριολογικό. Ο Μαρξ στον απόλυτο κομμουνισμό και ο Νίτσε στον υπεράνθρωπο. Ως τα τώρα δεν ξέρω κανέναν φιλόσοφο που να μη θέλησε να δώσει σωτηριολογικό άνοιγμα.

Για ποιον πολιτισμό θα μιλούσατε σήμερα;

Η εποχή μας είναι η εποχή του μυθολογικο-τεχνολογικού πολιτισμού που κρύβει το βαθύτερό του κίνητρο.

Με ποια εργαλεία θα μπορούσαμε να «εξανθρωπιστούμε»;

Με τα εργαλεία προχωρούμε, όπως λένε (προς τα πού;), αλλά αυτά δεν λύνουν το βασικό πρόβλημα της ύπαρξης της ανθρωπότητας, η οποία είναι εγκλωβισμένη στην τεράστια δύναμη που προέρχεται από τη συνάντηση της φύσης με την τεχνική.

Η μεγαλύτερη χαρά;

Οι συναντήσεις -στιγμιαίες και καίριες- με εκφάνσεις της φύσης, η δύναμη του έρωτα και της φιλίας που περιέχει τον έρωτα, οι σκέψεις που έρχονται σε μας.

Το μεγαλύτερο όραμα;

Το όραμα της συνάντησης της σκέψης και του κόσμου και η παραδοχή του φευγαλέου. Η παραδοχή της φανέρωσης και της ταυτόχρονης απόσυρσης, όσο γίνεται πιο γαλήνια.

Νιώθετε ότι πρέπει να αποδείξετε κάτι;

Από την εφηβεία είχα την εντύπωση ότι έπρεπε να πω αυτό που βλέπω.

Η εξάρτηση από τους άλλους είναι αδυναμία;

Εχουμε αναγκαία εξάρτηση από τους άλλους ανθρώπους. Η εξάρτηση πάλι δημιουργεί τα κενά της. Εξάρτηση και μη εξάρτηση έχουν το αναγκαίο στοιχείο που είναι και θετικό και αρνητικό.

Αυτοδυναμία;

Δεν μπορεί να υπάρξει σε κανένα επίπεδο.

Η εικόνα που έχετε για τον εαυτό σας;

Ειλικρινά, δεν έχω μια ενιαία εικόνα του εαυτού μου. Οταν γνωρίζω ότι η τάδε σκέψη είναι σημαντική, τότε νομίζω ότι ίσως αυτό είναι περαστικό, λέω ότι προσπαθώ να τολμάω να σκέπτομαι, ενώ το μεγαλύτερο σύνολο των ανθρώπων σήμερα δεν σκέπτονται… Θα έλεγα, είναι πρισματική η εικόνα του εαυτού μου, όπου γυρίζουν διαρκώς όλα τα χρώματα, όπως στο καλειδοσκόπιο.

Η σύγχρονη Ελλάδα;

Είναι ένα πρόβλημα. Ούτε Ανατολή ούτε Δύση ούτε Ευρώπη ούτε Ασία. Βαδίζει προς την αναζήτηση μιας ενότητας, την οποία δεν βρίσκει εύκολα. Δεξιά και Αριστερά είναι φθαρμένες και δεν αναδύεται ένας δρόμος.

Πώς θα ανακαλύψουν οι Ελληνες πολιτικοί την «πραγματική πολιτική»;

Θα έπρεπε να ξεπεράσουν τον στενό πολιτικαντισμό. Είναι όμως αυτό δυνατό;

Είναι εφικτή η Δημοκρατία;

Η Δημοκρατία μένει ουτοπική, δηλαδή δεν έχει πουθενά τόπο να πραγματοποιηθεί. Το ίδιο της το νόημα μας ξεφεύγει.

Τι σας έχει δώσει η Ελλάδα;

Μια ζωική ορμή. Την επαφή με τα στοιχεία της, τη θάλασσα, τον αέρα, τη γη, τη φωτιά.

Τι σας έχει πάρει;

Δεν είχα ποτέ την προκατάληψη, ώστε να μπορέσει να μου την πάρει.

Οι τιμές που σας κάνουν τα ελληνικά πανεπιστήμια τι συναισθήματα σας γεννούν;

Ευχάριστα. Θα επιθυμούσα όμως και μια πιο ζωντανή συζήτηση, στοχαστική και παραγωγική, με τους πανεπιστημιακούς.

Σκεφτήκατε ότι μπορεί να σας τιμούν και να μη σας έχουν διαβάσει;

Πολλά πράγματα δεν χρειάζεται να έχουν διαβαστεί. Μπορεί να διαπερνάνε την ατμόσφαιρα.

Εσείς διαψεύδετε την κατάρα των Ελλήνων να μην αναγνωρίζουν ζώντες δημιουργούς.

Στην Ελλάδα υπάρχει μεμψιμοιρία και δυσκολία αν δεν προηγηθεί μια αναγνώριση από τα έξω. Εξω είναι πιο πολιτικά θεσμισμένα τα πράγματα. Αλλά και υπάρχουν πράγματα που περιμένουν ακόμα το μέλλον τους.

Πιστεύετε ότι έχετε αμειφθεί;

Και ναι και όχι. Αν όμως ήταν πλήρης η αναγνώριση, θα σήμαινε ότι θα επιπέδωνε και το ειπωμένο.

H τέχνη αποτιμάται σε χρήμα. Η σκέψη;

Υπάρχει προσωπική σχέση με το έργο τέχνης. Η σκέψη έχει μία σχέση με το όλον. Μπορεί να αποτιμηθεί ένα έργο. Το όλον όμως;

Τι θα λέγατε σε έναν νέο φιλόσοφο;

Να ανοιχτεί στη σκέψη, στα κείμενα και στο κίνημα της σκέψης, στην ποίηση που διατρέχει κάθε τέχνη και να ζήσει και να πει αυτό που τον εμψυχώνει και τον συνθλίβει ατομικά και κοινωνικά.

Τι θα λέγατε σε έναν έφηβο;

Να κρατήσει, όσο γίνεται, έναν παλμό και στη λεγόμενη ώριμη ηλικία.

Θερμές ευχαριστίες στην, και συνάδελφο δημοσιογράφο, Κατερίνα Δασκαλάκη, σύντροφο του Κώστα Αξελού τα τελευταία τριάντα χρόνια, για τις μύριες διευκολύνσεις ώστε η συνέντευξη αυτή να πραγματοποιηθεί με τις καλύτερες δυνατές συνθήκες.

Ο βίος του σε 283 λέξεις

> Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1924. Από αστική οικογένεια, διδάχτηκε από παιδί γαλλικά και γερμανικά. H εφηβεία του φωτίστηκε από τα κείμενα των Ηράκλειτου, Πλάτωνα, Αριστοτέλη, Εμπεδοκλή, Μαρξ, Νίτσε, Ντοστογιέφσκι και ποιητών όπως ο Ρεμπώ, ο Ρίλκε.

> Στα δεκαεπτάμισι χρόνια του εντάχθηκε στην κομμουνιστική νεολαία και, παρά τις διαφωνίες του, πήρε ενεργό μέρος στην Αντίσταση, υποστηρίζοντας ότι «ο πραγματικός κομμουνιστής πρέπει να κρατάει στο ένα χέρι το όπλο και στο άλλο τα βιβλία του Ρίλκε». Το 1944, στα Δεκεμβριανά, έζησε εικονική εκτέλεση στα κρατητήρια της Ασφάλειας, φυλακίστηκε σε στρατόπεδο και τελικά απέδρασε. Οπως ήταν φυσικό, η σχέση του με το δογματικό ΚΚΕ δεν ήταν δυνατό να συνεχιστεί και το 1946 εγκατέλειψε τις γραμμές του.

> Τέλη του 1945, με τη βοήθεια του Οκτάβιου Μερλιέ -διευθυντή τότε του Γαλλικού Ινστιτούτου στην Αθήνα- επιβιβαζόταν στο θρυλικό πλέον πλοίο «Ματαρόα» μαζί με τον Κ. Καστοριάδη, τον Κ. Παπαϊωάννου, τον Κ. Βυζάντιο, τη Μ. Κρανάκη, τον Κ. Κουλεντιανό, τον Ν. Σβορώνο και άλλους, με προορισμό το Παρίσι. Λίγο διάστημα μετά την αναχώρησή του, καταδικαζόταν ερήμην σε θάνατο.

> Σπούδασε φιλοσοφία στη Σορβόννη, όπου και δίδαξε (1962-1973). Αρχισυντάκτης του πρωτοποριακού τότε περιοδικού Arguments (Επιχειρήματα) από το 1956 ώς το 1962, ίδρυσε και διηύθυνε την ομώνυμη φιλοσοφική σειρά στις Editions de Minuit, στην οποία εκδόθηκαν επίσης και τα περισσότερα από τα βιβλία του.

> Πασίγνωστη η διένεξή του με τον Σαρτρ, τον οποίο εγκαλούσε για μη πρωτότυπη σκέψη και έκθεση παλαιότερων φιλοσοφικών ιδεών.

Ο Σαρτρ τον κατηγορούσε επειδή είχε εγκαταλείψει τον κομμουνισμό.

> Εχει εκδώσει είκοσι τέσσερα βιβλία και πλήθος κειμένων (γαλλικά, ελληνικά και γερμανικά), που μεταφράστηκαν σε δεκαέξι γλώσσες.

>Τον Απρίλιο θα κυκλοφορήσει στη Γαλλία από τις εκδόσεις Les Belles Lettres το καινούργιο βιβλίο του με τίτλο «Αυτό που επέρχεται».

Πηγή: Περιοδικό «Κ»

Δευτέρα, 25 Οκτωβρίου 2010

Το περιβάλλον, θύμα της υπερβολικής ταχύτητας του fast track



του Γιώργου Μπάλια*

Το ν/σ για την επιτάχυνση των στρατηγικών επενδύσεων, το οποίο συζητείται στη βουλή, έχει σαν στόχο να ρυθμίσει ζητήματα που άπτονται των επενδύσεων που έχουν ιδιαίτερη σημασία για την οικονομική ανάπτυξη της χώρας, μεταξύ δε αυτών και το περιβάλλον.

Η βασική διάταξη του ν/σ σχετικά με το περιβάλλον είναι το άρθρο 25 στο οποίο γίνεται λόγος για Ειδικά Σχέδια Ολοκληρωμένης Ανάπτυξης τα οποία, εκτός των άλλων, ορίζουν τις περιοχές υποδοχής των στρατηγικών επενδύσεων.

Αυτό που αρχικά πρέπει να επισημάνει κανείς είναι η προχειρότητα της σχετικής νομοθέτησης.
Αντιγράφει σχεδόν πλήρως ανάλογες διατάξεις του νόμου για την επιτάχυνση της υλοποίησης των ολυμπιακών έργων (ν. 2730/1999) με αποτέλεσμα να μην λαμβάνει υπόψη του τη νομοθεσία για το περιβάλλον που εντωμεταξύ θεσπίστηκε και η οποία είναι πολύ σημαντική.
Ας ελπίσουμε ότι η προχειρότητα αυτή δεν θα συνεχιστεί και κατά την υλοποίηση των στρατηγικών επενδύσεων.

Η σημαντικότερη ρύθμιση είναι αυτή που αναφέρει ότι δεν ισχύει η νομοθεσία για την πληροφόρηση και συμμετοχή των πολιτών.

Όπως είναι γνωστό αυτή η νομοθεσία είναι καίριας σημασίας για την προστασία του περιβάλλοντος και η παραβίασή της καθιστά κάθε σχετική πράξη παράνομη.
Οι πηγές της εν λόγω νομοθεσίας είναι η οδηγία 2003/35 και η διεθνής σύμβαση Άαρχους (κυρώθηκε από τη χώρα μας με το ν. 3422/2005) που προβλέπουν ότι είναι υποχρεωτική η πληροφόρηση και συμμετοχή του κοινού στη διαδικασία λήψης της απόφασης.
Μάλιστα δε υπάρχουν και ειδικότερες διατάξεις –στην ελληνική νομοθεσία- που ορίζουν συγκεκριμένα τον τρόπο πληροφόρησης και συμμετοχής των πολιτών.

Το ν/σ λοιπόν, με την σχετική ρύθμιση, παραβιάζει κατάφωρα την παραπάνω ευρωπαϊκή και διεθνή νομοθεσία.
Έτσι, αντί να επιταχύνει την υλοποίηση της στρατηγικής επένδυσης θα την καθυστερήσει διότι είναι βέβαιο ότι τα δικαστήρια θα ακυρώσουν οποιαδήποτε έγκριση η οποία θα στηρίζεται στη συγκεκριμένη διάταξη του ν/σ.

Περαιτέρω, η ρύθμιση για προσχώσεις και κατασκευή έργων στον αιγιαλό και στην παραλία έρχεται σε αντίθεση με το διεθνές δίκαιο και συγκεκριμένα με το Πρωτόκολλο για την ολοκληρωμένη διαχείριση των παράκτιων ζωνών της Μεσογείου (21-1-2008).
Εκεί αναφέρεται ότι υφίσταται υποχρέωση κάθε κράτους να διατηρεί την υπάρχουσα γεωμορφολογία των παράκτιων ζωνών και να χαράσσει εθνική στρατηγική για την ολοκληρωμένη διαχείριση και μέτρα εφαρμογής της.
Οποιαδήποτε παρέμβαση πρέπει να εντάσσεται σ’ αυτή τη στρατηγική.
Όπως γνωρίζουμε τέτοια στρατηγική δεν υπάρχει και κατά συνέπεια οι προσχώσεις και οι κατασκευές επί του αιγιαλού έτσι όπως ορίζονται στο ν/σ είναι παράνομες διότι παραβιάζουν το Πρωτόκολλο το οποίο είναι νομικά δεσμευτικό για τη χώρα.

Επί πλέον, με το άρθρο 24 του ν/σ επιχειρείται μια πονηρία.
Ορίζεται ότι αρμόδιο δικαστήριο για τις τυχόν ανακύπτουσες διαφορές είναι το Διοικητικό Εφετείο, αφαιρώντας έτσι την αρμοδιότητα από το Συμβούλιο της Επικρατείας.
Ο λόγος είναι προφανής: Ελπίζουν ότι, επειδή το Διοικητικό Εφετείο δεν έχει την κατάλληλη εμπειρία, θα μπορέσουν να αποφύγουν τους σκοπέλους της νομοθεσίας.

Τέλος, προκαλεί κατάπληξη το γεγονός ότι οι ρυθμίσεις του ν/σ που αναφέρθηκαν έγιναν αποδεκτές και από την Υπουργό ΠΕΚΑ.
Φαίνεται ότι η λεγόμενη «πράσινη ανάπτυξη» δεν είναι τίποτε άλλο παρά ευφημισμός και προκάλυμμα συνέχισης της ίδιας πολιτικής. Άλλωστε είμαστε συνηθισμένοι στις καταδίκες από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.

* Ο Γιώργος Μπάλιας είναι Διδάκτωρ Νομικής-Δικηγόρος

Σάββατο, 9 Οκτωβρίου 2010

Γενετικά Τροποποιημένοι Οργανισμοί και αλλαγή Νομοθεσίας

Η νέα πολιτική της ΕΕ για τα μεταλλαγμένα: ελευθερία επιλογής ή επιβεβαίωση του αδιεξόδου;


του Γιώργου Μπάλια*

Πρόσφατα (13-7-2010) η Επιτροπή πρότεινε την αλλαγή της νομοθεσίας για τους Γενετικά Τροποποιημένους Οργανισμούς (ΓΤΟ). Με την αλλαγή αναγνωρίζεται πλέον στα κράτη μέλη η δυνατότητα να αρνηθούν ή να περιορίσουν την καλλιέργεια στην επικράτειά τους των ΓΤΟ οι οποίοι έχουν εγκριθεί προηγουμένως από τα αρμόδια ευρωπαϊκά όργανα. Δηλαδή ένας ΓΤΟ που έλαβε άδεια για καλλιέργεια διότι η αξιολόγηση του κινδύνου που έγινε από την αρμόδια επιστημονική αρχή (EFSA) έδειξε ότι δεν θα υπάρχουν αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία και στο περιβάλλον, δεν θα μπορεί αυτομάτως να κυκλοφορήσει ελεύθερα σε όλα τα κράτη μέλη, όπως συνέβαινε μέχρι τώρα.

Στο εξής, σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής, ένα κράτος μέλος για να αρνηθεί ή να περιορίσει την καλλιέργεια στο έδαφός του ενός εγκεκριμένου ΓΤΟ μπορεί να προβάλει λόγους που δεν συνδέονται με την επιστημονική αξιολόγηση σχετικά με τις αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον και στην υγεία. Μπορεί δηλαδή να επικαλεστεί μόνο άλλους λόγους (κοινωνικούς, οικονομικούς, ηθικούς κλπ). Η άρνηση, ωστόσο, έχει δύο προϋποθέσεις: πρώτον, δεν θα μπορεί να επικαλείται λόγους προστασίας του περιβάλλοντος και της υγείας, και δεύτερον, θα πρέπει να είναι σύμφωνη με τη νομοθεσία της ΕΕ και του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ).

Οι παραπάνω προβλέψεις φαίνονται εκ πρώτης όψεως ότι ικανοποιούν εκείνα τα κράτη που αρνούνται την καλλιέργεια ΓΤΟ στο έδαφός τους, κάτι που ως τώρα δεν μπορούσαν να κάνουν. Ωστόσο μια προσεκτικότερη ανάγνωση θα μας οδηγήσει σε άλλα συμπεράσματα καθώς τίθενται τρία σημαντικά ζητήματα.

Το πρώτο έχει να κάνει με το ότι η προτεινόμενη ρύθμιση μπορεί να οδηγήσει σε επανεθνικοποίηση της κοινής αγροτικής πολιτικής (ΚΑΠ) αφού το κάθε κράτος μέλος θα έχει τη δική του πολιτική για την καλλιέργεια ΓΤΟ. Εν όψει του ότι ενδέχεται να εξαπλωθεί η καλλιέργεια ΓΤΟ τίθεται από τα ίδια τα πράγματα ένα σημαντικό πολιτικό ζήτημα που πρέπει προηγουμένως να εξεταστεί και να ληφθεί υπόψη. Αποδεχόμαστε ή όχι την επανεθνικοποίηση της ΚΑΠ;

Το δεύτερο έχει να κάνει με το ότι η προτεινόμενη ρύθμιση έρχεται σε αντίθεση με μια βασική αρχή του ευρωπαϊκού δικαίου, την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των προϊόντων. Μάλιστα δε, επειδή μέχρι τώρα η ως άνω αρχή περιφρουρήθηκε απόλυτα από το Δικαστήριο της ΕΕ είναι πολύ πιθανό, σε περίπτωση που αχθεί τέτοια υπόθεση ενώπιον του, να θεωρηθεί ως παράνομο μέτρο. Κατά συνέπεια δημιουργείται ένα μείζον ζήτημα νομικής ασφάλειας.

Το τρίτο ζήτημα έχει να κάνει με το ότι η προτεινόμενη ρύθμιση, είναι πολύ πιθανό (αν όχι βέβαιο) να έρχεται σε αντίθεση με τη νομοθεσία του ΠΟΕ. Η νομολογία άλλωστε του ΠΟΕ δεν αφήνει κανένα περιθώριο, ιδίως η απόφαση για τους ΓΤΟ με αντιδίκους τις ΗΠΑ και την ΕΕ όπου, ως γνωστόν, ηττήθηκε η δεύτερη. Μια επί πλέον σημαντική διάσταση του εν λόγω προβλήματος είναι ότι ένα μικρό κράτος μέλος που κάνει χρήση της δυνατότητας απαγόρευσης δεν θα είναι σε θέση να αντιμετωπίσει τις ΗΠΑ στον ΠΟΕ διότι οι προϋποθέσεις προετοιμασίας της δίκης είναι πολύ απαιτητικές (σύνταξη εκτενούς και εξαιρετικά δύσκολης έκθεσης αξιολόγησης του κινδύνου, αμοιβές ειδικών κλπ) και θα αδυνατεί να ανταποκριθεί τουλάχιστον στο ίδιο επίπεδο. Επί πλέον πρέπει να λάβουμε υπόψη και τη διαφορά πολιτικής ισχύος μεταξύ των ΗΠΑ και οποιουδήποτε άλλου μικρού ή έστω μεσαίου κράτους.

Με βάση τα όσα περιγράψαμε παραπάνω η υιοθέτηση της πρότασης της Επιτροπής θα οδηγήσει σε αντίθετα αποτελέσματα από αυτά που εκ πρώτης όψεως προβάλλουν. Δηλαδή στη νομιμοποίηση της ντε φάκτο καλλιέργειας ΓΤΟ και όχι στην απόρριψή τους. Η διέξοδος λοιπόν βρίσκεται στην άρνηση της πρότασης με ταυτόχρονη αποδοχή, βελτίωση και υλοποίηση των συμπερασμάτων του Συμβουλίου Υπουργών Περιβάλλοντος στις 5 Δεκεμβρίου 2008. Μεταξύ αυτών τα σημαντικότερα είναι: α) Η αλλαγή του τρόπου αξιολόγησης του κινδύνου από την EFSA (Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων), η στενότερη σχέση της με τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών και η εμπλοκή του κοινού από το πιο πρώιμο στάδιο. β) Η αναγνώριση της δυνατότητας να λαμβάνονται υπόψη οι γεωγραφικές και περιβαλλοντικές ιδιαιτερότητες των κρατών μελών με ιδιαίτερη έμφαση στα ευαίσθητα οικοσυστήματα και στη βάση αυτή να επιβάλλονται απαγορεύσεις ή περιορισμοί καλλιέργειας ΓΤΟ. γ) Η αναγνώριση της δυνατότητας να λαμβάνονται υπόψη και οι κοινωνικο-οικονομικές επιπτώσεις από την καλλιέργεια ΓΤΟ.

Όλα τα παραπάνω, με την κατάλληλη επεξεργασία αλλά και την ουσιαστική συνεργασία των κρατών μελών με την ΕΕ, μπορούν να αποτελέσουν την αποτελεσματική διέξοδο από τη σημερινή στασιμότητα. Ειδικότερα, η αποδοχή τους θα οδηγήσει στο να εκδημοκρατισθεί η διαδικασία λήψης των αποφάσεων (από το πρώτο στάδιο της αξιολόγησης των κινδύνων μέχρι και το τελικό της διαχείρισής τους από τα αρμόδια πολιτικά όργανα). Επί πλέον θα καταστεί αποτελεσματικότερη η αντιμετώπιση της αντιπαλότητας με τις ΗΠΑ στο πλαίσιο του ΠΟΕ. Άλλωστε το επίδικο ζήτημα στον ΠΟΕ είναι μόνο εάν και κατά πόσο υπάρχει αξιολόγηση του περιβαλλοντικού κινδύνου και δεν εξετάζονται τυχόν προβαλλόμενοι κοινωνικο-οικονομικοί λόγοι.

Το Συμβούλιο Υπουργών Περιβάλλοντος στις 14 Οκτωβρίου 2010 δεν πρέπει να ακολουθήσει τη λογική που επικράτησε στο Συμβούλιο Υπουργών Γεωργίας πρόσφατα (27.9.2010) και που οδήγησε σε αδιέξοδο. Μπορεί και πρέπει να δρομολογήσει τα πράγματα προς την κατεύθυνση που περιγράψαμε παραπάνω, ιδίως όσοι εκπροσωπούν κράτη με σταθερή άρνηση στην καλλιέργεια ΓΤΟ όπως η χώρα μας. Άλλωστε έχουν μαζί τους τη συντριπτική πλειοψηφία των Ευρωπαίων πολιτών και όλες τις διεθνείς ΜΚΟ.


*Διδάκτωρ Νομικής-Δικηγόρος
πηγή: dimokratikiaristera.gr, 8/10/10

Πέμπτη, 7 Οκτωβρίου 2010

Μολυσμένα τρόφιμα στα πιάτα των Ελλήνων

Μολυσμένα με βαρέα μέταλλα σε αποσοστό που αγγίζει το 1000% είναι πατάτες, κρεμμύδια και καρότα από τη Θήβα και τα Οινόφυτα, όπως έδειξε έρευνα-σοκ του πανεπιστημίου.

ΗΜΕΡΗΣΙΑ, 2/10



του Κασσιανού Τζέλη

Πατάτες, κρεμμύδια και καρότα επιμολυσμένα με μεγάλες ποσότητες επικίνδυνων βαρέων μετάλλων που σε ορισμένες περιπτώσεις αγγίζουν και το 1.000% πάνω από τα λογικά όρια, φτάνουν καθημερινά στα τραπέζια των ελληνικών νοικοκυριών αποτελώντας βασικές τροφές ενηλίκων και παιδιών!

Βασικά τρόφιμα, συστατικά στοιχεία της ελληνικής διατροφής που παράγονται κατά πλειοψηφία στον κάμπο της Θήβας και των Οινοφύτων, (η περιοχή παράγει τη συντριπτική πλειοψηφία κρεμμυδιού και καρότου αλλά και ένα μεγάλο μέρος της πατάτας που διακινείται στην ελληνική αγορά) σε χώμα, δηλαδή, επιβαρημένο από τη βιομηχανική ρύπανση των μονάδων που ευθύνονται για την τραγωδία του Ασωπού και τις αποδεδειγμένες πλέον καρκινογενέσεις στην περιοχή.

Μελέτη


Αυτό προκύπτει από τη μελέτη του Εργαστηρίου Χημείας Τροφίμων του Πανεπιστημίου της Αθήνας που θα παρουσιαστεί αύριο στο 7ο Διεθνές Συνέδριο «Ημέρες Αναλυτικής Χημείας» που διεξάγεται στη Μυτιλήνη, και δημοσιεύει σήμερα η Η». Η μελετητική ομάδα (Χ. Κιρκίλλης, Γ. Πασσιάς, Σ. Μηνιάδου-Μειμάρογλου, Ν. Θωμαΐδης και Γ. Ζαμπετάκης) αγόρασε και σύγκρινε τρόφιμα-βολβούς (καρότα, κρεμμύδια, πατάτες) από την Θήβα και τα Οινόφυτα με άλλα που έχουν παραχθεί σε περιοχές με μικρή ή καθόλου βιομηχανική δραστηριότητα.

Η ομάδα του Πανεπιστημίου Αθηνών αγόρασε 13 παρτίδες παραγωγής από καθένα από τα παραπάνω τρία τρόφιμα που καλλιεργήθηκαν στη Θήβα, από 13 σούπερ μάρκετ της Αθήνας και το κάθε ένα από αυτά αναλύθηκε 3 φορές και συγκρίθηκε με 2 δείγματα από «καθαρές» περιοχές κάθε ένα από τα οποία αναλύθηκε επίσης 3 φόρες. Η μελέτη φέρνει στο φως συγκλονιστικά στοιχεία:

Καρότα που παράχθηκαν στη Θήβα και αγοράστηκαν από σούπερ μάρκετ της Αθήνας, βρέθηκαν να έχουν έως και 700% νικέλιο παραπάνω από καρότα που παράχθηκαν σε μη βιομηχανικές περιοχές. Επίσης, ενώ στα καρότα από άλλες περιοχές το χρώμιο ήταν κατά μέσο όρο 20 μg/kg, στα καρότα Θήβας έφτασε μέχρι 76 μg/kg. Ακόμα, εντοπίστηκε μόλυβδος μέχρι και 43 μg/kg, ενώ ο μέσος όρος στα καρότα από άλλες περιοχές είναι 35 μg/kg.

Διπλάσιο είναι το κάδμιο στα καρότα Θήβας από τα καρότα άλλων περιοχών.

Κρεμμύδια που παράχθηκαν στη Θήβα περιέχουν έως 688 μg/kg νικελίου, ενώ ο μέσος όρος στα κρεμμύδια άλλων περιοχών είναι μόλις 57 μg/kg, δηλαδή 640% παραπάνω. Στα κρεμμύδια άλλων περιοχών το χρώμιο ήταν κάτω από το όριο ανίχνευσης. Παρ' όλα αυτά σε κρεμμύδια Θήβας βρέθηκε έως και 26 μg/kg.

Επίσης, ενώ στα κρεμμύδια άλλων περιοχών ο μόλυβδος είναι κατά μέσο όρο 24 μg/kg σε αυτά της Θήβας βρέθηκε έως και 72 μg/kg. Λίγο αυξημένες ήταν οι τιμές του καδμίου στα κρεμμύδια Θήβας σε σχέση με άλλες περιοχές.

Πατάτες που παράχθηκαν στη Θήβα περιέχουν έως 1.894 μg/kg νικελίου, ενώ στις άλλες περιοχές ο μέσος όρος είναι 78 μg/kg, δηλαδή 926% πάνω!

Κι εδώ το χρώμιο σε άλλες περιοχές ήταν κάτω από τα ανιχνεύσιμα όρια αλλά στη Θήβα έφτασε μέχρι και 170 μg/kg. Δηλαδή 350% παραπάνω.

Βρέθηκε ακόμη στις πατάτες Θήβας έως 36 μg/kg μολύβδου, ενώ στις άλλες περιοχές ο μέσος όρος είναι 18 μg/kg. Σε λογικά επίπεδα εντοπίστηκε κάδμιο.

Βαρέα μέταλλα


Με βάση αυτά τα αποτελέσματα προκύπτει ότι τα καρότα, κρεμμύδια και πατάτες Θήβας είναι κατά υπερβολικό βαθμό επιβαρημένα με πολύ επικίνδυνα βαρέα μέταλλα και κυρίως με νικέλιο, χρώμιο και κάδμιο. Οι επιστήμονες θεωρούν ότι η επιμόλυνση αυτή οφείλεται στη ρύπανση του Ασωπού και του υπόγειου υδροφορέα της ευρύτερης περιοχής.

Το θέμα είναι πόσο επικίνδυνα είναι τα επίπεδα νικελίου και χρωμίου στα τρόφιμα αυτά για τον ανθρώπινο οργανισμό. Σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου Αθηνών αν λάβουμε υπόψη την ανεκτή ημερήσια πρόσληψη νικελίου για παιδιά που είναι 300 μg την ημέρα, τότε από τα στοιχεία της έρευνας προκύπτει ότι αρκούν λίγα γραμμάρια καρότου, κρεμμυδιού και πατάτας Θήβας για να τεθεί σε κίνδυνο η υγεία ενός παιδιού!

Επίσης, όπως αναφέρουν οι ερευνητές, θα πρέπει να υπολογίσουμε και το νικέλιο που προσλαμβάνει ο ανθρώπινος οργανισμός από το νερό κι άλλες τροφές, ακόμα και μέσω της αφής με τα επινικελωμένα μαχαιροπίρουνα!

Ειδικότερα για τα παιδιά που τρέφονται με παιδικές τροφές που περιέχουν καρότα και πατάτες υπάρχει ένας εν δυνάμει κίνδυνος υπέρβασης της ανεκτής ημερήσιας πρόσληψης νικελίου!

Οριοθέτηση


Η ομάδα του Πανεπιστημίου Αθηνών προτείνει την άμεση διενέργεια τοξικολογικής μελέτης και την οριοθέτηση νικελίου και χρωμίου στα τρόφιμα, κάτι που σήμερα δεν προβλέπεται από τη νομοθεσία.

Ζητούν ακόμη να επαναξιολογηθεί η χρήση της αγροτικής γης, με δεδομένο ότι, όπως αναφέρουν στην έκθεση, τα τρόφιμα βολβοί απορροφούν εκτενώς βαρέα μέταλλα.

Γίνεται ακόμη εμφανές ότι μέσω του Ασωπού τίθεται σε κίνδυνο και η υγεία κάθε ελληνικού νοικοκυριού που καταναλώνει εδώ και χρόνια προϊόντα που παράγονται στην περιοχή και κυρίως πατάτες, καρότα άλλα και αναψυκτικά που εμφιαλώνονται με νερό από το καρκινογόνο ποτάμι.

Η πολιτεία γνωρίζει εδω και χρόνια αλλα... αγρόν ηγόραζε!

Η ευθύνη της πολιτείας είναι τεράστια αφού δεν προέβη σε κανένα μέτρο, ούτε καν πρόληψης ενώ:

Γνώριζε εδώ και μισή δεκαετία τουλάχιστον το πρόβλημα ρύπανσης του Ασωπού και τον άμεσο κίνδυνο επιμόλυνσης του υδροφόρου ορίζοντα.

Γνώριζε εδώ και τουλάχιστον δύο χρόνια τις μετρήσεις του ΙΓΜΕ που έγιναν στην πεδιάδα της Θήβας και οι οποίες δημοσιεύτηκαν στο παρελθόν από την «Η» ότι έχει επιμολυνθεί με εξασθενές χρώμιο ο υδροφόρος ορίζοντας.

Παρ' όλα αυτά, το υπουργείο Περιβάλλοντος μόλις πριν λίγους μήνες ανακοίνωσε κάποια μέτρα για τη συμμόρφωση των βιομηχανιών στον Ασωπό, το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης δεν έχει προχωρήσει στην παραμικρή δράση, το υπουργείο Υγείας δεν έχει προχωρήσει σε εκπόνηση επιδημιολογικής μελέτης και η μόνη που έγινε είναι μιας μη κερδοσκοπικής οργάνωσης (Πρόληψις), η οποία, όμως, μέτρησε το πόσοι πέθαναν από καρκίνο και όχι πόσοι κινδυνεύουν να αναπτύξουν οποιαδήποτε ασθένεια από τα επιμολυσμένα τρόφιμα και νερό.

Μάλιστα η εκπόνηση της μελέτης έγινε με κρατικά χρήματα (500.000 ευρώ μέσω του ΚΕΛΠΝΟ) άλλα όχι με κρατική αιγίδα, πράγμα που σημαίνει ότι δεν έχει και νομική αξία για τους κατοίκους της περιοχής!


Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...