Πέμπτη, 2 Ιουνίου 2011

Οι φυσικοί πόροι δεν είναι κοινωνικά αγαθά. Είναι φυσικά αγαθά προς συλλογική διανομή (σε φύση και άνθρωπο)




του Γιάννη Σακιώτη


Ένα σύντομο σχόλιο πάνω στην αντίληψη ότι "οι φυσικοί πόροι είναι κοινωνικά αγαθά"

Ας πάρουμε ένα παράδειγμα.

Μια βουνίσια βρύση τρέχει συνεχώς νερό, προσφέροντας πλούσια τροφοδοσία με νερό σε μια γούρνα.

Από εκεί πίνουν νερό άνθρωποι [άρα το νερό είναι εν προκειμένω κοινωνικό αγαθό], άλογα και γαϊδούρια [ζώα που βοηθάνε τον άνθρωπο, καταβάλλοντας έργο αντί για αυτόν, άρα έμμεσα το νερό είναι πάλι κοινωνικό αγαθό αφού τελικά εξυπηρετείται η κοινωνία], σκυλιά και γατιά [φύλακες για τον άνθρωπο τα μεν, χαδιάρες φίλες του ανθρώπου οι δε, άρα πάλι ο άνθρωπος επωφελείται, συνεπώς πάλι κοινωνικό αγαθό μας βγαίνει η εξίσωση], βόδια, κατσίκια και πρόβατα [τα οποία τρώμε, άρα νάτη πάλι η κοινωνική χρησιμότητα].

Πίνουν όμως νερό και φίδια, αλεπούδες, κοράκια, γεράκια, λύκοι, νυφίτσες, νυχτερίδες, σαύρες, χελώνες και αηδόνια. Αυτά τα ζώα δεν προσφέρουν κάποια υπηρεσία στον άνθρωπο παρά μόνο παρεπιπτόντως, αν τα φίδια που καλοπερνάνε με τα σκουπίδια θυμηθούν το ένστικτο του κυνηγού και κυνηγήσουν κανένα ποντίκι, αν οι αλεπούδες φάνε τίποτε φίδια και γλιτώσουμε από τσιμπήματα, αν αγεράκια φάνε κανέναν αρουραίο, οι νυχτερίδες μερικά σμάρια κουνούπια, οι χελώνες παράσιτα του κήπου και μας γλιτώσουν από το ξεχορτάριασμα και αν τα αηδόνια φιλοτιμηθούν  να τραγουδάνε τα όμορφα τραγούδια τους στους κήπους μας και όχι σε άσχετα μέρη στο βουνό που δεν κυκλοφορούν άνθρωποι και το τραγούδι των αηδονιών δεν βρίσκει ακροατήριο.

Μια μέρα το νερό λιγοστεύει, καθώς στην κορυφή του βουνού από όπου ξεκινούσε για να έρθει στην βρύση χτίστηκε ένα όμορφο χιονοδρομικό κέντρο. Επειδή οι φυσικοί πόροι είναι κοινωνικό αγαθό. Η κατασκευή ξεπάτωσε το δίκτυο των υπόγειων υδάτινων διόδων και το νερό αντί να κυλάει εσωτερικά και να φτάνει στην πηγή, πέφτει σε μια καταβόθρα και από εκεί χάνεται σε άγνωστα μέρη.

Οι άνθρωποι που έπιναν νερό από την βρύση κάνουν πρόχειρους υπολογισμούς και βλέπουν ότι μπορούν να συνεχίσουν να παίρνουν τις ποσότητες νερού που κατανάλωναν, τουλάχιστον για τους εαυτούς τους και τα ζώα εκμετάλλευσης, αλλά θα πρέπει να κόψουν το νερό στα άγρια ζώα.

Βάζουν ρουμπινέ στην βρύση και τα άγρια ζώα πεθαίνουν από δίψα. Αν έκαναν λίγη οικονομία οι άνθρωποι τα άγρια ζώα θα ζούσαν, έστω με λιγότερο νερό. Αλλά, οι άνθρωποι δεν ενδιαφέρονταν για κάτι τέτοιο: τα άγρια ζώα ΔΕΝ διανέμονται,δεν είναι κοινωνικά αγαθά, συνεπώς είναι άχρηστα και δεν πειράζει αν εξαφανιστούν.

Μετά από λίγο καιρό τα ποντίκια που έχουν γίνει μερικά εκατομμύρια λόγω κατάρρευσης του οικοσυστήματος δαγκώνουν και μεταδίδουν μολυσματικές ασθένειες στους ανθρώπους. Οι άνθρωποι φεύγουν από το βουνό και πάνε στην θάλασσα. Εκεί όμως δεν υπάρχει πόσιμο νερό. Ξεκινούν λοιπόν αφαλάτωση. Από τότε μάλιστα χρησιμοποιούν περισσότερο νερό από ό,τι πριν. Επειδή το προς αφαλάτωση νερό της θάλασσας είναι κοινωνικό αγαθό εν αφθονία. 

Η αφαλάτωση σύντομα επεκτείνεται. Κανείς δεν υπολογίζει τα απόβλητα πυκνά αλατισμένου νερού που τα ρίχνουν ανεπεξέργαστα στην θάλασσα οι εργάτες του εργοστασίου αφαλάτωσης. Τα ψάρια ασφυκτιούν σε τόσο αλατισμένο νερό και εξαφανίζονται από την περιοχή που ζει κυρίως από την αλιεία.

Ένας ψαράς καταλαβαίνει τι έχει γίνει. Μαζεύει τους συναδέλφους του και όλοι μαζί επιτίθενται, ξυλοκοπούν και διώχνουν με τις κλωτσιές τους βουνίσιους από την περιοχή τους. Σπάνε και το εργοστάσιο της αφαλάτωσης.

Λένε: το νερό ΔΕΝ είναι κοινωνικό αγαθό, είναι ΦΥΣΙΚΟ αγαθό, ανήκει σε όλα τα πλάσματα της φύσης.

-------------------------------------------------

Κανείς δεν έχει το δικαίωμα να στερήσει φυσικούς πόρους από την άγρια ζωή στο όνομα του ότι οι φυσικοί πόροι είναι μόνο για τον άνθρωπο. Αφενός επειδή στο τέλος της διαδρομής τους ανθρώπους που λεηλατούν τους φυσικούς πόρους ως κοινωνικά αγαθά τους παίρνει ο διάολος [λόγω κατάρρευσης των οικοσυστημάτων], αφετέρου επειδή η φύση είναι ΑΥΤΑΞΊΑ, έχει δικαίωμα να διαιωνισθεί. Ο άνθρωπος οφείλει να εκμεταλλεύτεται τους φυσικούς πόρους με αειφορικό τρόπο: δηλαδή με σύνεση και πρόνοια για την ανανεωσιμότητά τους, λαμβάνοντας υπόψη το μερίδιο της άγριας ζωής στη νομή των φυσικών πόρων.

Η παγκόσμια βιβλιογραφία είναι έμφορτη από τεκμηριωμένα κείμενα που αποδεικνύουν ότι οι φυσικοί πόροι είναι φυσικά και όχι κοινωνικά αγαθά (Ρέητσελ Κάρσον, Κλαμπ της Ρώμης, Worldwatch Institute κοκ), εδώ και 40 χρόνια.

Η αντίληψη αυτή περί "κοινωνικής ιδιοκτησίας των φυσικών πόρων" οδήγησε σε αναρίθμητες τοπικές οικολογικές και κοινωνικές καταστροφές.


ΥΓ Παρ' όλα αυτά είμαι υπέρ της εξόρυξης και χρήσης του φυσικού αερίου, επειδή εξοικονομεί 25-30% εκπομπών αερίων κλιματικής αλλαγής σε σχέση με τα άλλα εξορυσσόμενα καύσιμα. Επίσης, είμαι υπέρ της αφαλάτωσης με χρήση ΑΠΕ, όχι επειδή το θαλασσινό νερό είναι κοινωνικό αγαθό αλλά επειδή υπάρχει αειφορικός τρόπος διαχείρισης του θαλασσινού νερού, που καθιστά ένα πολύτιμο φυσικό αγαθό όπως το θαλασσινό νερό έναν ανανεώσιμο πόρο προς συλλογική διανομή, προς όφελος δηλαδή και του ανθρώπου και της φύσης. 

Γιάννης Σακιώτης

2 σχόλια:

  1. Μαθήματα οικολογίας για 5χρονα; Δυστυχώς, είμαι μεγαλύτερος σε ηλικία, άρα και οι απαιτήσεις μου, ώστε να πεισθώ για το επιχείρημα της ιστοριούλας, είναι διαφορετικού 'επιπέδου'.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Μην είσαι τόσο ανώνυμα σίγουρος... Μπορεί και να γράφτηκε ειδικά για σένα και το "επίπεδό" σου:)

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...