Πέμπτη, 29 Αυγούστου 2013

Νίκος Σ. Μάργαρης: ένας αποχαιρετισμός…

του Ανδρέα Τρούμπη*

Υπάρχουν άνθρωποι που με την τροχιά της ζωής τους, καθορίζουν και τις συμπεριφορές των υπολοίπων ημών, ακόμα κι όταν οι ίδιοι δεν είναι εδώ. Ο Νίκος Μάργαρης δεν υπήρξε ποτέ ουδέτερος κι αδιάφορος άνθρωπος και δεν μπορεί επομένως να αντιμετωπισθεί με συμβατικό τρόπο, ακόμα και τη στιγμή του αποχαιρετισμού.

Για όλους εμάς, που οι ζωές μας συναντήθηκαν και επηρεάσθηκαν από τη διεισδυτικότητα του μυαλού του, είναι ηθική επιταγή να μιλάμε στον ενεστώτα χρόνο για το Νίκο κι αν τον μακαρίζουμε ή τον επικρίνουμε, είναι για όσα καλά ή κακά συμβολίζει η ζώσα ιστορία του Τμήματος και της Σχολής Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Με την οξύτητα του πνεύματος του και την ιδιαιτερότητα της ζωής του, κέρδισε κάτι μοναδικό: το πένθος δεν ταιριάζει στο Νίκο Μάργαρη!

Ο Νίκος ήταν πάντα μπροστά από την εποχή του. Έβλεπε, δεν κοίταζε. Επεδίωκε, δε φοβόταν την καινοτομία. Καταλάβαινε μοναδικά τους άδειους θώκους ιδεών, εννοιών και πράξης και είχε ένα μοναδικό τρόπο να δείχνει τον τρόπο κάλυψης τους, έστω κι ασύντακτης. Ο Νίκος ήταν σκοπευτής, χαράκτης του νέου, τον ενδιέφερε η ανακάλυψη, αλλά δεν τον ενδιέφερε κατά βάθος ο συστηματικός χειρισμός της. Σε έναν κόσμο με τρελές ταχύτητες, τον ενδιέφερε να βλέπει το καινούργιο, το διαφορετικό, το αμφιλεγόμενο: είχε απέχθεια για το νωθρό λογισμό, αλλά είχε και το εύρος ψυχής να δίδει απόλυτη ελευθερία σ’ όσους, με άλλη λογική, εστίαζαν την προσοχή και τη δουλειά τους στο συγκεκριμένο.

Θέσπισε και θέσμισε την Οικολογία στην Ελλάδα, σε χρόνια παλιά άγνοιας και αμάθειας, στον άκρως συντηρητικό ακαδημαϊκό χώρο της Ελλάδας, όταν η περιγραφική βοτανική και ζωολογία κάλυπταν τα πάντα. Πρόσφερε την έννοια της λειτουργίας των οικοσυστημάτων έναντι της περιγραφής των μελών τους. Κορυφαία επιστημολογική τομή, που η κοινότητα των οικολόγων της Ελλάδας θα κουβαλάει εσαεί στα σπλάχνα της.

Ίδρυσε το Εργαστήριο Οικολογίας στο ΑΠΘ και παράδωσε στην ακαδημαϊκή κοινότητα παιδιά κι εγγόνια, ως επιγόνους σκέψης σε όλα τα ΑΕΙ της χώρας. Ευθύνη τους το τι κάνουν, το τι έκαναν ή το πώς θα πορευθούν. Η επιτυχία τους, χαρά του, η αποτυχία τους, δεν τον ενδιέφερε.

Ο Νίκος ήταν, είναι, ο πρώτος Καθηγητής του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Με τον Κ. Σοφούλη έφτιαξαν αυτό το Πανεπιστήμιο από το τίποτα. Έφτιαξε το Τμήμα Περιβάλλοντος -κι όχι μόνον- ως διεπιστημονικό αντικείμενο: και μόνον αυτή η τομή στα ακαδημαϊκά πράγματα της χώρας, του διασφαλίζει ιστορική θέση στην πορεία της ανώτατης παιδείας στην Ελλάδα.

Ο Νίκος ήταν ο πρώτος που τόλμησε να μιλήσει δημόσια για τη διαφορά μεταξύ Οικολογίας και Οικολογισμού: μας είπε ότι άλλο η επιστημονική γνώση κι άλλο ο ημιμαθής ακτιβισμός. Αυτή ίσως να αποδειχθεί η κορυφαία συνεισφορά του στο δημόσιο λόγο στην Ελλάδα.

Εχθρός του λαϊκισμού, επιτέθηκε με ορμή στη λογική της θυματοποίησης της φύσης που επιβάλλει η μετα-μοντέρνα ηθικολογία ενός ακραίου συντηρητισμού που αυτό-προβάλλεται ως προοδευτικότητα.

Ο Νίκος έθεσε χωρίς δισταγμό το κριτήριο ακαδημαϊκής επιλογής: ...

Δευτέρα, 26 Αυγούστου 2013

Στη Βόρεια Ντακότα, οι αγελάδες χάνουν την ουρά τους (το σχιστολιθικό αέριο και οι επιπτώσεις της μεθόδου άντλησής του - fracking)


από την Monde Diplomatique και την ΑΥΓΗ* σε επιμέλεια: Κορίνας Βασιλοπούλου
"Η μικρή αγροτική Πολιτεία, που η διοικητική πρωτεύουσά της, το Μπίσμαρκ, δεν ξεπερνά τους 60.000 κατοίκους, αποτελεί πολιτικό και νομικό παράδεισο για τις πετρελαϊκές εταιρείες"
Του ειδικού απεσταλμένου μας Maxime Robin*

Η φάρμα της Τζάκι Σίλκε είναι το μοναδικό κατοικημένο μέρος σε ακτίνα 35 χιλιομέτρων. Αυτή η αγρότισσα στα περίχωρα του Γουίλιστον δεν επέτρεψε ποτέ στις εταιρείες να πραγματοποιήσουν γεωτρήσεις στη γη της, όμως πολλές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις βρίσκονται σε απόσταση αναπνοής από τα βοσκοτόπια της. Από το 2011, κάποιες από τις αγελάδες της άρχισαν να πάσχουν από κάτι περίεργο: αδυνάτιζαν και καμιά φορά, έχαναν την ουρά τους. Απευθύνθηκε λοιπόν στις αρχές της Βόρειας Ντακότα ζητώντας τους να εξετάσουν το έδαφος. Οι επιθεωρητές που πήγαν επί τόπου δεν διαπίστωσαν καμιά ανωμαλία.

Τότε, η Τζάκι Σίλκε ήρθε σε επαφή με έναν ανεξάρτητο ειδικό από το Ντιτρόιτ, ο οποίος εξέτασε δείγμα του αέρα πάνω από τη φάρμα κι εντόπισε διάφορες ουσίες: βενζόλιο, μεθάνιο, χλωροφόρμιο, βουτάνιο, προπάνιο, τολουόλιο και ξυλόλιο - που όλες τους σχετίζονται με την άντληση υδρογονανθράκων μέσω υδραυλικής ρωγμάτωσης (fracking). Στο πηγάδι της βρέθηκαν επίσης σημαντικές ποσότητες θειούχων αλάτων χρωμίου και στροντίου. Στον εγκέφαλό της εντοπίστηκαν νευροτοξικές ενώσεις και στο αίμα της ίχνη από διάφορα βαρέα μέταλλα. Συνολικά, έχει χάσει πέντε αγελάδες, δυο σκύλους, πολλές κότες και εν μέρει την υγεία της.

Πολλές παρόμοιες μαρτυρίες φέρνουν στο φως τη δυσκολία που έχει η Βόρεια Ντακότα να προστατεύσει τη γη της, την ίδια στιγμή που η έξαρση της εκμετάλλευσης του πετρελαίου χαροποιεί τα ΜΜΕ. Πράγματι, από το 2011, επαναλαμβάνονται αδιάκοπα οι ίδιες εικόνες: οι πύργοι εξόρυξης διάσπαρτοι στα απέραντα λιβάδια, οι τεράστιες ουρές των φορτηγών, οι κατασκηνώσεις των εργατών που στεγάζονται όπως-όπως σε τροχόσπιτα. Το περιβαλλοντικό κόστος του Ελντοράντο αυτού, αντίθετα, παραμένει μυστήριο. Η τοπική κυβέρνηση δεν γνωρίζει την ποσότητα του πετρελαίου και των χημικών προϊόντων που εκλύονται στην επιφάνεια των χωραφιών από ατύχημα ή από αμέλεια, ενώ οι αναφορές για τα βιομηχανικά ατυχήματα, τις οποίες συμπληρώνουν οι ίδιες οι εταιρείες, είναι συχνά παραποιημένες. Για όλα αυτά υπάρχει λόγος: η μικρή αγροτική Πολιτεία, που η διοικητική πρωτεύουσά της, το Μπίσμαρκ, δεν ξεπερνά τους 60.000 κατοίκους, αποτελεί πολιτικό και νομικό παράδεισο για τις πετρελαϊκές εταιρείες.

H συζήτηση για τη μόλυνση του εδάφους, που σχετίζεται με την υδραυλική ρωγμάτωση, ξεκινά από μια εξ ορισμού παρεξήγηση, την οποία συντηρούν οι πετρελαϊκές εταιρείες και οι ρυθμιστικές αρχές. Τα κοιτάσματα της Ντακότα βρίσκονται, πράγματι, σε βάθος τριών χιλιομέτρων. Σύμφωνα με την επίσημη εκδοχή, τα πολλαπλά γεωλογικά στρώματα που χωρίζουν τον σχιστόλιθο από τον υδροφόρο ορίζοντα εμποδίζουν την όποια μόλυνση των υδάτων και του εδάφους. Εκτός και αν η μόλυνση προέρχεται από αλλού. Σύμφωνα με τον Άντονι Ινγκράφι, καθηγητή μηχανολογίας στο πανεπιστήμιο Κορνέλ, ο οποίος συνέβαλε στην τελειοποίηση της τεχνικής για λογαριασμό της πετρελαϊκής εταιρείας Schlumberger προτού αγωνιστεί για την κατάργησή της, «η περιβαλλοντική μόλυνση δεν προέρχεται από τη ρωγμάτωση αυτή καθεαυτή, αλλά από ό,τι γίνεται πριν και μετά», κυρίως από τη μεταφορά και την αποθήκευση τεραστίων ποσοτήτων χημικών αποβλήτων που εκλύονται από τη βιομηχανία.

Η εκμετάλλευση μιας μόνο πετρελαιοπηγής μέσω υδραυλικής ρωγμάτωσης στη Βόρεια Ντακότα απαιτεί κατά μέσο όρο 20 εκατομμύρια λίτρα νερού, 235 τόνους άμμου και 1,2 λίτρα χημικών προσθέτων προκειμένου να αυξηθεί το ιξώδες του νερού. Μετά την έγχυση του κοκτέιλ, επονομαζόμενου και slickwater, με μεγάλη πίεση για τη διάνοιξη του βράχου, αναπηδά στην επιφάνεια μαζί με το πετρέλαιο κι ένα υγρό απόβλητο που ...
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...