Τετάρτη, 8 Οκτωβρίου 2014

H εξοικονόμηση ενέργειας και η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής δεν είναι αντιπαραθετικές με την ανάπτυξη της οικονομίας

Ο(2)ικονομία: αναπτύσσεται και στον καθαρό αέρα

του Γιώργου Τσουράκη*

Η οικονομική κρίση έχει επηρεάσει σημαντικά τη συζήτηση για τα οικονομικά της κλιματικής αλλαγής. Πρόσφατα εμφανίστηκαν ορισμένες οικονομικές μελέτες που δείχνουν ότι η εξοικονόμηση ενέργειας και η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής δεν είναι αντιπαραθετικές με την ανάπτυξη της οικονομίας (πριν 10-15 χρόνια μάλλον λίγοι θα το αμφισβητούσαν αυτό…)

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι μία μελέτη από την «Παγκόσμια Επιτροπή για την Οικονομία και το Περιβάλλον» (Global Commission on the Economy and Climate [1]), την οποία σχολιάζει σε ένα πρόσφατο άρθρο του και ο γνωστός οικονομολόγος Π. Κρούγκμαν, δίνοντας μεγάλη έμφαση στην αξιοπιστία της [2]. Η μελέτη υποστηρίζει ότι η επιβολή ισχυρών μέτρων περιορισμού των εκπομπών άνθρακα θα είχε πολύ μικρό αρνητικό αντίκτυπο στην οικονομική ανάπτυξη ή ενδεχομένως και θετικό.

Από τα συμπεράσματα της μελέτης, ενδεικτικά αναφέρουμε τα εξής:

• Όλες οι χώρες, σε όλα τα επίπεδα οικονομικής ανάπτυξης μπορούν να επιτύχουν οικονομική μεγέθυνση παράλληλα με μείωση των τεράστιων κινδύνων της κλιματικής αλλαγής. Τα κεφάλαια για τις απαραίτητες επενδύσεις είναι διαθέσιμα και οι δυνατότητες καινοτομίας τεράστιες.

• Τα επόμενα 15 χρόνια θα είναι πολύ κρίσιμα καθώς οι επενδύσεις που θα γίνουν σε αυτή την περίοδο θα κρίνουν το μέλλον του κλίματος. Η κλιματική αλλαγή έχει ήδη σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις στις πιο ευάλωτες περιοχές του πλανήτη. Συνεχίζοντας την αύξηση των συγκεντρώσεων αερίων θερμοκηπίου και τις επενδύσεις σε εγκαταστάσεις υψηλής κατανάλωσης άνθρακα, η στροφή σε μια οικονομία με χαμηλά επίπεδα άνθρακα γίνεται όλο και ακριβότερη. Ταυτόχρονα, οι «ανθρακικές» επενδύσεις κινδυνεύουν να απαξιωθούν στο βαθμό που ισχυροποιούνται οι δράσεις για μείωση των αερίων θερμοκηπίου.

• Οι πόλεις είναι οι βασικές εστίες της οικονομίας. Παράγουν περίπου το 80% του παγκόσμιου ΑΕΠ, αλλά μεγάλο μέρος της αστικής ανάπτυξης σήμερα γίνεται χωρίς σχεδιασμό με σημαντικές οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Όπως δείχνουν πρωτοπόρες πόλεις ανά τον κόσμο, μια πιο συγκεντρωμένη και διασυνδεδεμένη αστική ανάπτυξη, η οποία βασίζεται στις δημόσιες μαζικές μετακινήσεις, μπορεί να οδηγήσει σε πόλεις που είναι οικονομικά δυναμικές, πιο υγιείς και με χαμηλότερες εκπομπές. μια τέτοια προσέγγιση θα μπορούσε να μειώσει τις κεφαλαιακές ανάγκες για αστικές υποδομές κατά 3 τρισ. δολάρια στα επόμενα 15 χρόνια.



Σχήμα 1: Η ενεργειακή κατανάλωση και οι εκπομπές διαφέρουν σημαντικά μεταξύ πόλεων με παρόμοια επίπεδα εισοδήματος, ανάλογα με τις υποδομές και τον σχεδιασμό τους. Σύγκριση μεταξύ Ατλάντας και Βαρκελώνης.

• Η παραγωγικότητα των καλλιεργειών θα καθορίσει αν ο πλανήτης μπορεί να θρέψει έναν πληθυσμό που προβλέπεται να φτάσει τα 8 δισ. το 2030, διατηρώντας βιώσιμα τα οικοσυστήματα. Για παράδειγμα, η αποκατάσταση μόνο του 12% της υποβαθμισμένης αγροτικής γης θα μπορούσε να τροφοδοτήσει 200 εκατομ. ανθρώπους έως το 2030 και ταυτόχρονα να σταθεροποιήσει το κλίμα.

• Τα τελευταία χρόνια έχει συντελεστεί αλματώδης πρόοδος στην τεχνολογία των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (π.χ. τα κόστη της ηλιακής ενέργειας έχουν μειωθεί κατά 50% περίπου σε σχέση με το 2010). Παρά τις επιπλοκές λόγω των επιφυλάξεων και της αυξημένης στοχαστικότητάς τους σε σχέση με τα ορυκτά καύσιμα, η κάλυψη μεγάλων ποσότητων της απαραίτητης ενέργειας από τον άνεμο και τον ήλιο είναι απόλυτα ρεαλιστική. Στα επόμενα 15 χρόνια, οι επενδύσεις σε ανανέωσιμες μπορούν να είναι της τάξης του 50% του συνόλου των νέων επενδύσεων στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.





Σχήμα 2: Ενδεικτικά κόστη ηλεκτρικής ενέργειας από φωτοβολταϊκά από το 1990 και εκτιμώμενο κόστος της πιο οικονομικής εγκατάστασης για σύνδεση στο δίκτυο, σε σύγκριση με παγκόσμιο επίπεδο αναφοράς για γαιάνθρακα και φυσικό αέριο.

• Η αύξηση της αποδοτικότητας των διάφορων πόρων της οικονομίας (ενεργειακών και μη) είναι κλειδί όχι μόνο για την ανάπτυξή της αλλά και τη μείωση των εκπομπών. Σε πολλές οικονομίες, κάποιες αποτυχημένες πολιτικές διαστρεβλώνουν τον αποδοτικό εντοπισμό πόρων, αυξάνοντας παράλληλα τις εκπομπές. Ενώ οι επιδοτήσεις για καθαρή ενέργεια είναι περίπου 100 δισ. δολάρια, οι επιδοτήσεις για τα ορυκτά καύσιμα είναι περίπου 600 δισ. δολάρια το χρόνο (βλ. και [3]). Η σταδιακή μείωση των επιδοτήσεων στα ορυκτά καύσιμα μπορεί να βελτιώσει την ανάπτυξη και να απελευθερώσει πόρους.




Σχήμα 3: Επιδοτήσεις κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων, 2012


Σαν ένα σχόλιο με αφορμή τα παραπάνω, μπορούμε να πούμε καταρχάς ότι η ευρεία ποικιλία τρόπων οικονομικής ανάπτυξης (και οι μεγάλες δυνατότητες προσαρμογής του καπιταλισμού) ίσως είναι κοινός τόπος για αρκετούς. Ταυτόχρονα, έχουμε δει στο παρελθόν και βιώνουμε και σήμερα το τι σημαίνει για τους ανθρώπους και για το περιβάλλον η πρωτοκαθεδρία της κερδοφορίας. Με την έλευση της οικονομικής κρίσης, στις ΗΠΑ για παράδειγμα αλλά όχι μόνο, η (άκρα) Δεξιά τα τελευταία χρόνια έχει κάνει στροφή σε σχέση με την κλιματική αλλαγή (παλαιότερα υπήρχε μία ορισμένη συμφωνία μεταξύ Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικάνων) και εκφέρει πλέον λόγο που χαρακτηρίζεται από τη βεβαιότητα ότι δε νοείται οικονομική ανάπτυξη και «δουλειές» χωρίς άνθρακα και εξορύξεις. Στη συνέχεια, δε θέλει πολύ για να φτάσουμε στη σημερινή τεράστια απήχηση της αμφισβήτησης του ανθρωπογενούς της κλιματικής αλλαγής με επιστημονικοφανή επιχειρήματα και μπόλικη συνομωσιολογία, σχεδόν αναγκαστικά, αφού πρέπει κάπως να αποδομηθούν τα συμπεράσματα του IPCC, της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή…


[1] http://newclimateeconomy.report/
[2] http://www.nytimes.com/2014/09/19/opinion/paul-krugman-could-fighting-global-warming-be-cheap-and-free.html?_r=0
[3] http://oikotrives.wordpress.com/2014/03/11/epidotiseis-orykta/
*πηγή Οικοτριβές

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...